بررسی مقایسه‌ای اندازه ریسک سیستماتیک صنایع مختلف پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

0

چکیده

در ادبیات مالی، مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایه‌ای رابطه بین ریسک سیستماتیک (بتا) را با بازده مورد انتظار هر سهم نشان می‌دهد،

از مشکلات اساسی که مدیران پرتفوی وسرمایه گذاران برای بدست آوردن بازده مورد انتظار هر پرتفوی با آن مواجه‌اند صحت تخمین اندازه بتا جهت تصمیم‌گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار با اطمینان خاطر از کسب بازده مورد انتظار از سرمایه گذاری خویش است.

لذا در این تحقیق با استفاده‌از آزمونهای آماری مختلف همچون تحلیل واریانس ها، آزمون توکی، شفه روی بازده سهام ماهانه طی دامنه زمانی بین سال های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۹ که به عنوان نمونه اماری انتخاب شده‌است، به بررسی مقایسه‌ای اندازه ریسک سیستماتیک در صنایع مختلف پرداخته شد ودر نهایت نتایج تحقیق دلالت بر معنی‌دار بودن تفاوت اندازه ریسک سیستماتیک در صنایع مختلف دارد.

 

واژه‌های کلیدی: ریسک سیستماتیک، بازده مورد انتظار، مدیریت پرتفوی

طبقه ­بندی JEL: G17

در حال حاضر، توسعه اقتصادی یکی از بحثهای بسیار مهم و مطرح در بیشتر کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در سراسر دنیا می‌باشد. یکی از جنبه های مهم توسعه اقتصادی در هر کشور توسعه بازار سرمایه است. از آنجا که بازار سرمایه محل عرضه و تقاضای منابع مالی میان مدت و بلند مدت می‌باشد.

این بازار بعنوان یک مرکز تامین وجوه سرمایه‌ای، پس انداز و نقدینگی افراد را به وسیله واسطه های مالی وکارگزاران به جانب سرمایه گذاریهای بلند مدت تولیدی وبازرگانی هدایت می‌کند.

در اقتصاد ایران نیز تحولات چند سال اخیر آثار چشمگیری بر شرکتها و اداره آنها گذاشته است. بورس اوراق بهادار تهران به عنوان اصلی ترین نهاد سرمایه‌ایران به اعتقاد اکثر صاحبنظران مالی نتوانسته است آنچنان که شایسته است در عرصه تولید کشور نقش خود را ایفا نماید

در حالیکه، عملکرد مطلوب بورس می تواند آثار و مزایای مثبتی از قبیل مشارکت مستقیم مردم در فعالیتهای اقتصادی، تامین مالی و فراهم نمودن سرمایه مورد نیاز شرکتها و واحدهای تولیدی، کنترل نقدینگی، کمک به افزایش آهنگ رشد پس انداز وسرمایه‌گذاری در کشور را به دنبال داشته باشد.

20140219143853 img5 - بررسی مقایسه‌ای اندازه ریسک سیستماتیک صنایع مختلف پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

پیشینه تحقیق

رویکردهای متفاوتی در زمینه ریسک سیستماتیک و حول محور این موضوع صورت گرفته است، عده­ای از محققین ثبات ریسک سیستماتیک را مد نظر قرار داده اند وبرخی دیگر عوامل تاثیر گذار بر ریسک سیستماتیک را بصورت تئوریک مورد بررسی قرار داده اند.

مطالعات بلوم : بلوم تحقیقی با”عنوان ثبات ریسک سیستماتیک با استفاده از رویکرد پرتفولیو و رویکرد معادله‌ای ” نخستین محققی بود که راجع به ثبات ریسک سیستماتیک مطالعاتی را انجام داد. بلوم بتا را بر اساس مدل بازار محاسبه کرد.

بلوم ضریب بتا را از طریق دو رویکرد مورد بررسی قرار داد :

الف) رویکرد پرتفولیو: فرض اساسی در رویکرد پرتفولیو این است که افراد به ریسک کل پرتفولیو توجه می‌کنند نه ریسک تک تک سهام موجود در پرتفولیو زیرا علیرغم این که بازده سهام موجود در پرتفولیو پر ریسک و متلاطم است بازده کل پرتفولیو ممکن است ثابت و بدون ریسک باشد. اگر فرد بخواهد راجع به ریسک ذاتی یک پرتفولیو فقط بر اساس واریانس مجموع بازده های آتی قضاوت کند در آن صورت ریسک پرتفولیوی n سهمی‌با نسبت مساوی سرمایه‌گذاری در هر سهم براساس مدل بازار بصورت زیر خواهد بود:

ب) رویکرد معادله: مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایه‌ای که بر مدل بازار استوار است برای هرسهم منفرد صرف ریسک خاصی را در نظر می‌گیرد که‌این صرف ریسک با فرمول زیر تعیین می‌شود:

بلوم اعتقاد دارد که‌این تئوری از نظر علمی صحیح است ولی از آنجا که بر فروضی استوار است که در جهان واقعیت کمتر عینیت دارند کاربرد عملی کمتری دارد.

متدلوژی تحقیق :

در این تحقیق بلوم فاصله بین ژانویه ۱۹۲۶ تا ژوئن ۱۹۶۸ را به ۶ زیر دوره ۷ ساله تقسیم کرده و برای هر زیر دوره بتا را با استفاده ازمدل بازار محاسبه کرد بلوم بتاهای محاسبه شده را به منظور انتخاب پرتفولیو به ترتیب صعودی مرتب کرده و سپس پرتفولیوهای n تایی را به ترتیب انتخاب نمود.

اسرومان داس :

وی در دهلی تحقیقی با عنوان “تاثیر دوره زمانی ومبنای طبقه بندی داده ها بر ثبات ریسک سیستماتیک”  با استفاده از داده های ماهانه (سال ۲۰۰۷-۱۹۹۹) ۳۹ شرکت در سه بازه زمانی هشت ساله به آزمون ثبات بتا در مراحل مختلف بازار  با استفاده از روش OLS وآزمونهای P-Value,t پرداخت دوره مورد مطالعه او به سه دوره فرعی تقسیم شده است

دو دوره بازار رو به بالا ویک دوره بازار رو به پایین، او همچنین بتای شرکتها را نیز از دو روش رگرسیونی محاسبه کرد

در یک روش زمان به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شد و بیان شد که بتای ۸۵ درصد شرکتها با ثبات است و در روش دیگر از متغیرهای مجازی استفاده کرد و به‌این نتیجه رسید که بتای ۶۵ درصد شرکتها با ثبات است او به این نتیجه رسید

که هر چند نتایج به بازده زمانی انتخاب شده و مبنای طبقه بندی داده ها بستگی دارد و روش مطلقی برای بررسی ثبات بتا وجود ندارد اما اکثر سهام ها دارای بتای ثابت هستند.

لوکاندها  :

در تحقیقی باعنوان “بررسی ثبات بتا در هند با استفاده از داده های ماهانه برای ۶۶۰ شرکت در یک بازده زمانی ۱۲ ساله” (۱۹۹۴-۲۰۰۶) طی سه دوره چهار ساله با استفاده از رگرسیون سریهای زمانی نتیجه گیری کرد که بتا برای سهام منفرد و پرتفویهای کوچک در طول زمان ثابت نیست و جهت تخمین بتا، بتای تاریخی پرتفوی به علت ثبات مناسب است.

او با تقسیم این ۱۲ سال به سه دوره چهار ساله و مقایسه بتای این سه دوره با هم به‌این نتیجه رسید که بتا در طول زمان به سمت یک میل می‌کند.

دیپک چاولا:

در تحقیقی با عنوان”بررسی ثبات بتا در بازار سهام با استفاده از داده های ماهانه بازده، برای ۳۶ شرکت در یک دوره چهار ساله” به بررسی ثبات بتا پرداخت وی ثبات بتا را با دو روش اقتصاد سنجی مورد آزمون قرار داد یکی با استفاد از رگرسیون سری زمانی و دیگری با استفاده از متغیرهای مجازی به منظور اندازه گیری تغییر شیب درطول زمان درنهایت به‌این نتیجه رسید که فرض ثبات بتا در طول زمان رد می‌شود.

گوندس :

نیز در سال ۱۹۷۳ باتحقیقی تحت عنوان” بررسی متغیرهای تغییر در سود عملیاتی، تغییر در سود خالص وتغییر در سود سهامداران عادی” برای ۹۹ شرکت طی دوره ۱۹۶۷-۱۹۴۶ واستفاده از ضریب همبستگی و تحلیل رگرسیون به‌این نتیجه رسید که میان متغیرهای حسابداری و ریسک سیستماتیک رابطه معنا داری وجود دارد.

مطالعات پورتر و ازل:

مطالعات انجام شده توسط پورتر و ازل شبیه مطالعات بلوم است با این تفاوت که آنها علاوه بر ارزیابی ثبات ضریب بتا سهام منفرد و پرتفولیو، تحقیقی با عنوان “تاثیر روش انتخاب پرتفولیو بر ثبات ریسک سیستماتیک “را هم مورد بررسی قرار دادند.

بدین منظور آنها علاوه بر تشکیل پرتفولیو به روش مرتب کردن بتاها، پرتفولیوهای دیگری نیز با همان اندازه از طریق انتخاب سهام بصورت تصادفی تشکیل دادند.

نتایج مطالعات آنها نشان می‌دهد که اگر پرتفولیوها بصورت تصادفی انتخاب شوند در آن صورت ثبات ضرایب بتا هیچ رابطه قابل تشخیص با تعداد سهام موجود در یک پرتفولیو نشان نمی‌دهد، از این رو آنها ثبات ضریب بتا را تابعی از فرآیند تشکیل پرتفولیو دانستند.

تول  :

درمطالعات خود ادعا کرده است که به منظور ارزیابی ثبات ضریب بتا پرتفولیو لازم است که پرتفولیوها به روش علمی یا روشی که توسط شرکتهای سرمایه‌گذاری و سرویسهای تحقیقاتی مورد استفاده قرارمی‌گیرد، تشکیل شوند. تول با بکار گرفتن متدلوژی بلوم به‌این نتیجه رسید که ضریب بتا پرتفولیوهایی که براساس فاکتورهای علمی وتکنیکی انتخاب می‌شوند نسبت به پرتفولیوهایی که بصورت تصادفی انتخاب می‌شوند از ثبات کمتری برخوردار است.

شارپ وکوپر:

با انجام مطالعات راجع به ریسک و بازده تحقیقی با عنوان ” ارزیابی بتا برای طبقات مختلف ریسک و بازده” را مورد بررسی قرار دادند. متدلوژی تحقیق آنها به‌این صورت بود که ابتدا بتاهای محاسبه شده برای سهام نمونه را بصورت صعودی مرتب کردند و سپس سهام مورد نظر را بر اساس ضریب بتا آنها به ده طبقه تقسیم کردند. این روش برای شش سال تکرار شد ثبات با استفاده از ماتریس انتقال اندازه گیری شد از لحاظ آماری هیچ تستی برای آزمون فرضیه ها صورت نگرفت. نتیجه گیری آنها از این تحقیق این بود که بتا سهام در هر زمان از یک ثبات قابل ملاحظه برخوردار است.

پژوهش­های انجام شده در داخل کشور

مطالعات جهانخانی۱ :

جهانخانی در مطالعه‌ای تحت عنوان ثبات ضریب بتا سهام عادی و پرتفولیو به بررسی ثبات ضریب بتا پرداخت. این تحقیق برای یک نمونه ۲۰۰ تایی از شرکت های موجود در مرکز تحقیقات قیمت اوراق بهادار۲ که بصورت تصادفی بدون جایگذاری انتخاب شده اند صورت گرفته است.

قلمرو زمانی این تحقیق یک دوره ۲۰ ساله (ژانویه۱۹۵۷ تا دسامبر ۱۹۷۶) می‌باشد که خود به چهار زیر دوره پنج ساله تقسیم شده است بازده ماهانه سهام در برگیرنده تغییرات قیمت و سود تقسیمی می‌باشد، بازده پرتفوی بازار با استفاده از شاخص فیشر محاسبه شده است.

در این تحقیق ازدو روش برای انتخاب پرتفولیوهای n تایی (۲۰ و۱۰ و ۵ و۲ و۱n=) استفاده شده است. در روش اول ۲۰۰ سهم موجود در نمونه بر حسب بتاهایشان از کوچک به بزرگ مرتب شده وسپس پرتفولیوهای n تایی از طریق قرار دادن n سهم اول در پرتفولیو اول و n سهم دوم در پرتفولیو دوم و الی آخر تشکیل شده اند. تعداد پرتفولیوها برای هر مقدار برابراست با:

مجموعه دوم پرتفولیوها از طریق انتخاب تصادفی ۵۰ پرتفولیو n تایی (۲۰ و۱۰ و ۵ و ۲ و۱n=) برای هر زیر دوره تشکیل شده اند در این تحقیق همانند سایر تحقیقات مشابه بتاها با استفاده از مدل بازار محاسبه شده اند:

 

این تحقیق نتایج محققین قبلی را که معتقد بودند با متنوع سازی بیشتری پرتفوی ثبات ضریب بتا بیشتر می‌شود، تایید میکند ولی بر خلاف تحقیقات قبلی که ضریب بتا اکثر سهام منفرد را بی ثبات می‌دانستند این تحقیق ثابت کرد بتای سهام عددی ثابت می‌باشد. جهانخانی با انجام آزمونهای روند زمانی به‌این نتیجه رسید که اگر یک پرتفولیو از لحاظ اندازه ضریب بتا در سطح خیلی بالا یا خیلی پایین باشد در طول زمان نیز در همان سطح باقی خواهد ماند که‌این می توان تاییدی باشد بر یافته های پورتر  و ازل  در خصوص این که ثبات ضریب بتا تابعی است از روش انتخاب پرتفولیو.

فرضیه­ ها

بر مبنای تحلیل مبانی و پژوهش­های انجام شده، در این مقاله یک فرضیه اصلی به شرح ذیل در نظر گرفته شده است:

فرضیه اول: اندازه ریسک سیستماتیک، درصنایع مختلف پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تفاوت معنا داری دارد.

داده­ها و روش تحقیق

این پژوهش به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ روش از نوع توصیفی- علی مقایسه ای است. جامعه آماری تحقیق، تمامی صنایع پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای ۱۳۸۳ تا پایان سال ۱۳۸۹ که حائز شرایط زیر باشند:

  1. در طول دوره مورد بررسی به صورت پیوسته در بورس حضور داشته باشند؛
  2. پایان سال مالی شرکت­های مورد مطالعه پایان اسفند باشد؛
  3. شرکت­ها در طول دوره تحقیق تغییر سال مالی نداده باشند؛
  4. در یک ماهه منتهی به سال مالی سهام معامله شده داشته باشند؛
  5. اطلاعات مالی مورد نیاز برای انجام این پژوهش را در دوره زمانی ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۹ به طور کامل ارائه کرده باشند.

با توجه به محدودیت­های اعمال­شده، تعداد ۲۰ صنعت باقی ماندند که تمامی آن­ها در بررسی قرار گرفتند. اطلاعات مربوط به بازده سهم وبازده بازارصنعت ها از سازمان بورس و اوراق بهادار تهران، نرم­افزارهای ره­آورد نوین و تدبیرپرداز جمع­آوری شده است.

News 20161212205541 - بررسی مقایسه‌ای اندازه ریسک سیستماتیک صنایع مختلف پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

متغیرهای تحقیق، تعاریف عملیاتی و روش محاسبه متغیرها

متغیر مستقل: در این تحقیق نوع صنعت به عنوان متغیر مستقل اسمی گروه بندی در نظر گرفته شد  که در کل در۲۰ صنعت طبقه بندی شده است.

متغیر وابسته: در این پژوهش از اندازه ریسک سیستماتیک به عنوان یک متغییر وابسته کمی مورد استفاده شده ­است.  

تجزیه و تحلیل داده­ها

نسبت­های بکار گرفته­شده در این پژوهش با توجه به داده­های جمع­آوری شده با استفاده از نرم افزارExcel  دسته­بندی سپس بتاهای صنعت ها بصورت ماهانه برای ۷ سال محاسبه شده و سپس از نرم­افزار SPSS برای آزمون فرضیه­ها استفاده شده است. ساختار داده­ها از نوع داده­های ترکیبی بوده که با توجه به ۲۰ صنعت (مقطع) و ۷ سال (روند)، تعداد مشاهدات معادل ۱۶۸۰ داده می­باشد.

 

تجزیه و تحلیل آماری و آزمون فرضیات

برای بررسی نرمال بودن جامعه از آزمون کالموگروف-اسمیرنف که در جدول شماره(۱) آورده شده است، استفاده شده است.

جدول شماره(۱) نتایج آزمون کالمو گرونف-اسمیرنف

مقدار             شرح             
۱۶۸۰ تعداد مشاهدات
.۷۰ میانگین  صنعت
۰٫۱۳۳۶ انحراف معیار
۱٫۷۸۶ واریانس
۰٫۲۸۰ چولگی
۱۲٫۴۹ کشیدگی
۴٫۶۸ انحراف چولگی
۱۰۴٫۷ انحراف کشیدگی
۰٫۰۰۰ KSسطح معناداری آزمون

 

همانطور که طبق نتایج آزمون مشاهده میکنیم صنعتها به سه گروه تقسیم شده است که در آن:

۱- صنعت مبلمان از کمترین ریسک سیستماتیک برخوردار است. ریسک سیستماتیک این صنعت در مقایسه با سه صنعت: فلزات اساسی، پیمانکاری و کانی های  فلزی به صورت معنادار کوچکتر است، اما تفاوت معناداری با سایر صنایع ندارد.

۲- صنعت کانی های فلزی از بیشترین ریسک سیستماتیک برخوردار است. ریسک سیستماتیک این صنعت در مقایسه با هفت صنعت مواد چوبی، منسوجات، مواد کاغذی، لاستیک،  دستگاه های برقی، رایانه،  مواد غذایی و (صنعت مبلمان) به صورت معنادار بزرگتر است، و تفاوت معناداری با سایر صنایع ندارد.

۳- نه صنعت: کانی های غیر فلزی، فرآوردهای نفتی، موارد فلزی، فنی و مهندسی، ماشین آلات، مالی، شیمیایی، حمل و نقل و خودرو تفاوت معناداری با یکدیگر ندارند و همچنین تفاوت معناداری با هیچ یک از سایر صنایع ندارند.

 

این تنها خلاصه ای از مقاله بود با خرید فایل کامل می توانید همراه با جزئیات کامل آن را مشاهده کنید !

پشتیبانی (از طریق تلگرام) : ۰۹۳۹۱۰۷۵۱۰۸

شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ این محصول، همان لحظه قادر به دریافت محصول خواهید بود. این فرایند کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام میپذیرد.جهت پرداخت مبلغ این محصول شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ محصول را پرداخت نمایید.

دریافت فایل بلافاصله پس از پرداخت وجه

فقط با پرداخت ۷ هزار تومان

در ۱۸ صفحه

فایل word

0/5 (0 Reviews)

نظرات بسته شده است

%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A