تـحـقـیـق کـن
تحقیق و مقالات دانش آموزی و دانشجویی

رابطه مدیریت اسلامی و تعلیم و تربیت

مقاله ارسالی از کاربر سایت : آقای نگهدار نوروزی

چکیده :

حاکمیت مدیریت اسلامی علاوه بر متاثر ساختن ابعاد سازمانی ، نحوه اداره و تدوین اهداف آن بر ویژگی های شخص مدیر نیز تاثیر گذار است.آیا مشکل در عدم دسترسی به تئوری ها و نظریه ها است یا مدیریت اسلامی در رقابت با سایر تئوری ها و متد های مدیریت ، نتوانسته موفق عمل نماید ؟ یا مطالعات در خصوص مدیریت اسلامی کافی نبوده است ؟ پس اگر چنین است ؛ علت چیست ؟ پس چگونه می توان مدیریت اسلامی را به نحو احسن در سازمانها عملی کرد ؟

کلید واژه ها :

مدیریت ، مدیریت اسلامی ، مدیر ، سازمان

مقدمه :

امروزه شاهد آن هستیم که دین اسلام دین کامل و گسترده ای می باشد که در سر تا سر جهان اشاعه داشته و در هر قاره ای از جهان مسلمانان به عنوان اکثریت و یا اقلیت زندگی می کنند . با گسترش زندگی ماشینی و متحول شدن کشورهای صنعتی و بعد از آن بسیاری از کشورهای جهان سوم در آسیا و آفریقا و گذشت زمان، بسیاری از اصول اعتقادی، انسانی و اخلاقی از روابط بین افراد، روابط تجاری و سازمانی فاصله گرفت و شاهد آن هستیم که شرایط ناشی از بی تفاوتی حاکم بر جهان مادی باعث بروز جنگ و خشونت در اقصی نقاط جهان گردیده است .

رابطه مدیریت اسلامی و تعلیم و تربیت
مدیریت اسلامی :

شیوه به کار گیری منابع انسانی و امکانات مادی، بر گرفته از آموزه های اسلامی برای نیل به اهداف متاثر از نظام ارزشی اسلام است. منظور از مدیریت اسلامی این است که مدیران شیوه اسلامی را در مدیریت، پیشه خود کنند و در هدفهای خود عدالت اجتماعی را مدنظر داشته باشند و مقصود نهایی آنها کسب رضایت خداوند باشد و خدمت به خلق را نوعی عبادت بدانند و زندگی و معیشت افراد در راستای این مدیریت تامین شود.

هدف نهایی در مدیریت اسلامی “قرب الی الله” است. مدیر اسلامی‏، هم برای خدا کار می کند و هم خلق را به سوی او رهنمون می سازد‏، اگر مدیریت ، رشد دینی و معنوی مردم را بر عهده داشته باشد هدفش رشد معنویت جامعه است و اگر مدیریتش در جهت سیاسی و اجتماعی باشد هدفش رشد سیاسی و اجتماعی خواهد بود و اگر مدیریتش در جهت اقتصادی باشد هدفش، رشد و شکوفایی اقتصادی است.

 

تفاوت مدیریت اسلامی و غیر اسلامی :

برای درک بهتر وجه تمایز مدیریت اسلامی باید تفاوت این سبک مدیریتی را با سایر سبکها ، مورد بررسی قرار داد. نگرش مکاتب به مسائل مختلف ، مبنای بسیاری از رفتارها در جامعه می شود از این رو نگرش مکتب اسلام هم بر تمام امور اطراف خود اثر گذار خواهد بود. یکی از نگرشهای که دین اسلام را به نوعی از سایر ادیان متفاوت ساخته نگرش این دین به دنیا و آخرت است.
در اسلام تفکیکی بین دنیا و آخرت صورت نگرفته است و آخرت ادامه حیات دنیوی محسوب می شود لیکن اصالت دادن به دنیا و محبوب و مقدم داشتن آن مذموم شمرده می شود. بر این اساس هر نوع فعالیت دنیوی با نیت اخروی، عبادت بوده و در انسان مسلمان برای تلاش و اصلاح امور دنیوی و خدمت به بندگان خدا یک تعهد محسوب می شود.

 

صفات و شرایط یک مدیر اسلامی:

۱- کاردان و آگاه باشد.
۲ – نظم و انضباط در مدیریت خود داشته باشد.
۳ – تعهد به نظام جمهوری اسلامی و مقام ولایت امر داشته باشد و هر چه این تعهد همراه با عشق باشد اهلیت مدیر را بالاتر می برد و او را برای پست مدیریت شایسته تر می گرداند.
۴ – اصالت خانوادگی داشته باشد یعنی از خانواده ای اصیل و صالح باشد‏، دارای حجب و حیا باشد و در فعالیتهای اسلامی پیشگام باشد.
۵ – قدرت و توان مدیریت بر حسب نوع مدیریت خویش داشته باشد (هم توانایی فکری و هم توانایی جسمی )
۶ – سعه صدر داشته باشد که در این صورت توان انتقادپذیری را خواهد داشت و موفقیت بیشتری را کسب خواهد کرد.
۷ – با مردم مهربان و نسبت به زیردستان دلسوز باشد .
۸ – شجاع باشد یعنی به موقع سخن خود را بگوید و به موقع عمل کند و به موقع دستور دهد و از هیچ قدرتی خوف و ترس به خود راه ندهد. در این صورت است که پیروزیهای بزرگی نصیب ملت خویش خواهد ساخت و تحولی سازنده به وجود خواهد آورد .
۹ – مردمی باشد . یعنی دردها و گرفتاریها و مشکلات و نیازهای مردم را بشناسد، با آنان در جهت زدودن گرفتاریها و رفع نیازها همراهی و همدلی کند.
۱۰ -علاوه بر موارد فوق مدیر باید دارای هوش و خلاقیت لازم در امور‏، سعی و تلاش در کار و تصمیم گیری‏، قدرت ابداع و ابتکار باشد و صفاتی دیگر از جمله بردباری، حلم، وقار، جذابیت، دافعیت و اعتماد به نفس را دارا باشد .

رابطه مدیریت اسلامی و تعلیم و تربیت

 

ویژگی های اخلاقی مدیر اسلامی:

۱ -ارتباط با خدا

اخلاق مدیر اسلامی باید در مسیر تقرب به خدا قرار گیرد که در این صورت هدف مدیریت اسلامی خدمت به خلق خدا خواهد بود که عمده ترین راه تقرب به خدا، انجام فریضه دینی نماز است که نقش محوری در مدیریت دارد و بهترین وسیله ای است که یک مدیر را از لغزشگاه حفظ خواهد کرد و به مدیریت در کاهش فساد‏، و اداره جامعه کمک خواهد نمود .

۲ – نگرش اسلامی

یعنی مدیر، مدیریت را امانتی سنگین بداند که از طرف مردم به او واگذار شده است که در این صورت هیچ گاه به بیت المال تعدی و تجاوز نخواهد نمود .
۳ – مشورت خواستن از مردم
یک مدیر باید بدون مشورت کردن، تصمیم نگیرد اما در این خصوص باید به این نکته توجه داشته باشد که با افراد جاهل، دروغگو‏، بخیل، ترسو، حریص، منافق و دورو، تنبل و ناتوان و کسی که رازنگه دار نیست مشورت نداشته باشد .

۴ – امر به معروف و نهی از منکر

یک مدیر اسلامی باید نیروهای خود را به نیکها و شایستگیها امر و از بدیها و ناشایستگیها نهی کند. که بقا و حیات اسلام و تشکیلات اسلامی که او مدیر آن است بستگی به این دو فریضه دارد .

۵ – مردم دار باشد

یعنی اخلاق اجتماعی داشته باشد. حضرت علی (ع) در این مورد می فرمایند((با مردم فروتن باش، نرمخو و مهربان باش، گشاده رو و خندان باش. در نگاه هایت و در نیم نگاه و خیره شدن به مردم، به تساوی رفتار کن، تا بزرگان در ستمکاری تو طمع نکنند، و ناتوان ها در عدالت تو مایوس نگردند، زیرا خداوند از شما بندگان درباره اعمال کوچک و بزرگ، آشکار و پنهان خواهند پرسید، اگر کیفر دهد شما استحقاق بیش از آن را دارید، و اگر ببخشد از بزرگواری اوست)) .

۶ – اخلاق مدیریتی داشته باشد

حضرت علی (ع) در این مورد می فرمایند: «با مردم، به هنگام دیدار و در مجالس رسمی و در مقام داوری، گشاده رو باش و از خشم بپرهیز، که سبک مغزی، به تحریک شیطان است، و بدان! آنچه تو را به خدا نزدیک می سازد، از آتش جهنم دور، و آنچه تو را از خدا دور می سازد، به جهنم نزدیک می کند.»

رابطه مدیریت اسلامی و تعلیم و تربیت

۷ – اجرای عدالت

مدیر اسلامی اگر عدالت را در جامعه اجرای نماید. نگاه مردم به نظام ، خوش بین شده و باعث بقای نظام خواهد شد هر چند این عدالت برای عده‌ای ناخوشایند است، اما برای عموم مردم مطلوب و خوشایند می باشد. بهتر است در این مورد به نهج البلاغه حضرت علی (ع) رجوع نماییم. حضرت می فرمایند: « در اجرای عدالت گشایش است و اگر کسی از عدل به تنگ آید‏، ستم را سخت‌تر یابد.»
و در بیانی دیگر می فرمایند: « آنچه بیشتر، دیده والیان بدان روشن است، برقراری عدالت در شهرها و روستاهاست.»

۸ – ساده زیستی و زهد

رهبری و مدیریت نظام اسلامی، در مصرف امکانات، مسئولیت سنگینی دارد. نوع و چگونگی مصرف مدیریت از امکاناتی که در اختیارش می باشد، اولین شاخصه نظام اسلامی است و محکی روشن در اینکه ببینیم چه میزان در مسیر آرمان های اسلامی حرکت می کنیم؟ و چقدر با مشکل مواجهیم؟
برای آشنایی با مفهوم ساده زیستی و زهد به کلام گوهربار امیرالمومنین علی (ع) در نهج البلاغه می پردازیم؛ حضرت زهد و ساده زیستی را اینگونه تعریف می کنند: « ای مردم، زهد یعنی کوتاه کردن آرزو، و شکرگزاری برابر نعمت ها و پرهیز در برابر محرّمات. پس اگر نتوانستید همه این صفات را فراهم سازید، تلاش کنید که حرام بر صبر شما غلبه نکند و در برابر نعمت ها، شکر یادتان نرود. چه اینکه خداوند با دلائل روشن و آشکار، عذرها را قطع، و با کتاب های آسمانی روشنگر، بهانه ها را از بین برده است.»

 

منابع :

۱ – اسلام چگونه گسترش یافت – دکتر رضا دهقانی سایت : سازمان تبیغات اسلامی
۲- مدیریت در اسلام، قم : ۱۳۸۴ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ص۱۱
۳ – اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن، حجت الاسلام دکتر ولی الله نقی پورفر، تهران، ولی الله نقی‌پور ۱۳۸۳
۴ – مقاله مدیریت در اسلام و مصادیق آن – ترجمه علیرضا اژدری( ۲۰۰۹).
۵- مقاله مدیریت اسلامی و ارتباط آن با تعلیم و تربیت – اکرم علیمردانی ( ۱۳۹۰) .
۶- نهج البلاغه

دانلود اصل مقاله | ۱۳ صفحه


مقاله ارسالی از کاربر سایت : آقای نگهدار نوروزی

شما هم می توانید با کلیک بر روی این لینک اقدام به ارسال مقاله های خود کنید تا با نام شما در سایت منتشر گردد.

منبع سایت تحقیق کن

پاسخ بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.