تحقیق زمینه ای چیست ؟ انواع تحقیق زمینه یابی ، مزایا و معایب آن

تحقیق زمینه یابی :

شکلی از تحقیق توصیفی است که در علوم رفتاری بطور فراوان مورد استفاده قرار می گیرد . این تحقیق عبارت است از که یک فرایند پژوهشی است که به منظور جمع آوری اطلاعات در باره این موضوع که گروهی از مردم چه می دانند چه فکر می کنند یا چه کاری انجام می دهند . یعنی نگرشها باورها عقاید و امور مورد علاقه مردم چیست .

اهمیت تحقیقات زمینه یابی

استفاده از این روش به عنوان راهی برای دستیابی به یافته های مربوط به نیازهای اجتماعی در مورد مسائل مختلف به جای شهود و افسانه پردازی صرف؛ به شدت اهمیت دارد. مثلا گروه های آموزشی در دانشگاه ها نیازمند اطلاعاتی از دانشجویان کارشناسی ارشد برای کمک به ایجاد تغییرات در برنامه ریزی درسی هستند یا شرکتهای اتوموبیل سازی از فروشندگان برای ارزیابی و بهبود کیفیت تولید و رضایت مشتری اطلاعات می گیرند.

تحقیق زمینه ای چیست ؟ انواع تحقیق زمینه یابی ، مزایا و معایب آن

در پژوهشهای بنیادی، بسیاری از متغیرهای مهم از جمله نگرشها، حالات هیجانی فعلی و خود سنجی رفتارها، با استفاده از پرسشنامه یا مصاحبه به سادگی قابل بررسی است. اگر چه اغلب تصور می شود که داده های پیمایشی در واقع نمایی از تفکر و رفتار افراد در مقطع زمانی معین فراهم می کند، اما روش پیمایشی شیوه مهمی نیز برای پژوهشگران در بررسی روابط میان متغیرها و طرز تغییر نگرشها و رفتارها در طور زمان است

چند نمونه تحقیق زمینه یابی :

۱- بررسی میزان رضایت زندگی ساکنان یک شهر

۲- بررسی علل اعتیاد نوجوانان و جوانان از دیدگاه کار شناسان و متخصصان

۳- بررسی نگرش مردم در مورد ضرورت تاسیس مراکز آموزش فنی و حرفه ای

تحقیق زمینه یابی براین اساس استوار است که اگر قصد دارید عقیده مردم را نسبت به موضوعی بدانید بهترین روش این است که از آنها سوال کنید .(برگرفته از کتاب روش تحقیق علی دلاوری )

پیش نیاز روش تحقیق زمینه یابی :

۱-تعیین هدف تحقیق : به عقیده گودوین(۱۹۹۵) هدف اصلی تحقیق زمینه یابی تعمیم نتایج نمونه به جامعه است .

۲- جامعه مورد مطالعه

۳- تعیین منابع و امکانات مورد نیاز

توضیح اینکه در این تحقیق انتخاب نمونه بسار مهم است چراکه بعنوان نماینده جامعه می باشد .

با توجه به موضوع و هدف تحقیق دو نوع طرح تحقیق زمینه یابی وجود دارد : تحقیق طولی و تحقیق مقطعی.

۱) تحقیق طولی:

در این نوع تحقیق افراد یکسان و معین در طول یک دوره زمانی طولانی و مختلف مطالعه می شوند. این روش به محقق این امکان را می دهد که اشخاص یکسان را، در فواصل زمانی منظم و مختلف، با خودشان مقایسه کنند و تغییراتی که با گذشت زمان در رفتار و ویژگی های آنها رخ می دهد، مورد مشاهده قرار دهد. اصطلاح طولی برای توصیف تعدادی از مطالعاتی که در یک دوره زمای انجام می دهند به کار برده می شود.

تحقیق طولی بر سه نوع است:

۱-۱) تحقیق روند: در این روش نمونه ای را از جامعه انتخاب و در زمان های مختلف مورد مطالعه قرار می گیرد تا اینکه با بررسی داده های جمع آوری شده الگوهای تغییر مشخص شود و از آن برای پیشبینی تغییرات آینده استفاده شود. مثلا مطالعه سیر تحول ثبت نام دانشجویان دختر در آموزش عالی یک تحقیق مطالعه روند است. هدف این نوع تحقیق طولی پیش بینی است.

۱-۲)  تحقیق گروههای بزرگ (ویژه): اصطلاح گروه بزرگ به گروهی از مردم با برخی از ویژگی های مشترک گفته می شود. در این نوع تحقیق جامعه معینی که در زمانهای مختلف از آن اطلاعات جمع آوری می شود مورد مطالعه قرار می گیرد. مثلا مطالعه پیشرفت تحصیلی پذیرفته شدگان  سال معین یک دانشگاه.

۱-۳) تحقیق گروههای منتخب: در این نوع تحقیق اطلاعات در زمانهای مختلف از نمونه ای که معرف جامعه است جمع آوری می شود. در این نوع تحقیقات محقق معمولا به دنبال جواب این سؤال است که چه تغییراتی در افراد یا گروه منتخب به وجود  آمده است و علت این تغییرات چیست. مثلا مطالعه عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان سهمیه ای در رشته های حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی.

مزایای تحقیق زمینه یابی:

در تحقیقات زمینه یابی بیشتر از مصاحبه و پرسشنامه استفاده می شود که برای جمع آوری اطلاعات در زمینه موضوعاتی مثل نگرشها و عقاید در گروه های بزرگ افراد نسبت به روشهای دیگر خیلی مناسبتر است. مثلا از طریق مشاهده رفتار مردم محقق فقط می تواند حدسیاتی در مورد نگرش آنها داشته باشد در صورتی که با اجرای مصاحبه و یا پرسشنامه می تواند اطلاعات دقیقتری کسب کند و آنها را مورد ارزیابی قرار دهد.

از روشهای زمینه یابی برای کسب اطلاعاتی در مورد وقایعی که در گذشته رخ داده اند و در حال حاضر در اذهان مردم خاطره آنها باقی مانده است استفاده می شود. مثلا از دانش آموزانی خواسته می شود که اطلاعاتی در مورد معلم کلاس اولشان و تجربه روز اول مدرسه بدهند.

در این تحقیقات جمع آوری اطلاعات در گروه های بزرگ در حداقل زمان ممکن و حداقل هزینه امکان پذیر است. زمینه یابی های مذهبی و ملیتی معمولا از این طریق صورت می گیرند و اطلاعاتی در مورد مسائلی مانند روشهای تربیت فرزند، درآمد و مسائل آموزشی، رفتارهای سیاسی و مانند آن را به راحتی می توان جمع آوری کرد.

 

 معایب تحقیق زمینه یابی:

با اینکه در این روش از جهت جمع آوری انواع معینی از اطلاعات بهترین روش شناخته می شود اما از جهاتی دیگر دارای معایبی نیز هست. عیب اولیه زمینه یابی در این است که آزمودن روابط علی امکان پذیر نیست. به عنوان یک وسیله برای تحلیل علی یا برای آزمودن دقیق نظریه، در مقایسه با روش آزمایشی زمینه یابی ضعیف است. غیر از این عمق اطلاعات به اندازه آنچه که توسط روشهای مشاهده ای به دست می آید نیست و محقق باید مطالعات اضافی در مورد عوامل محتوایی و موقعیتی که بر روی رفتار اثر می گذارد، داشته باشد.

پاسخ بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.