چرا انگلیسی ها رضاشاه را وادار به استعفا کردند؟

ماجرای نخست وزیری متین دفتری

جنگ جهانی دوم که با حمله ی نیروهای آلمان هیتلری به لهستان در روز اول سپتامبر ۱۹۳۹ م (۱۳۱۸ ش) آغاز شد سرآغاز یک تحول عظیم سیاسی در سراسر جهان بود که ایران هم نمی توانست از آن برکنار بماند.

ایران در این جنگ اعلام بیطرفی نمود ولی رضا شاه از پیشرفت های برق آسای آلمان در اوایل این جنگ شگفت زده شده بود.روابط خود را با آلمان توسعه داد و در آبان ۱۳۱۸ دکتر متین دفتری را که به طرفداری از آلمان شهرت داشت

به نخست وزیری برگزید ولی دوران نخست وزیری او هشت ماه بیشتر بطول نینجامید و رضا شاه در سال ۱۳۱۹ که به طرفداری از سیاست انگلیس شهرت داشت به منظور سوء ظن انگلیس به نخست وزیری برگزید ولی این تدبیر کمی دیر شده بود و انگلیسی ها همچنان  با تردید و بدگمانی اعمال رضاشاه را دنبال می کردند.

حمله آلمان به روسیه و اجبار رضا شاه به استعفا

با وجود این تا روز ۲۲ ژوئن ۱۹۴۱ که نیروهای آلمان به روسیه حمله کردند خطری ایران را تهدید نمی کردو انگلیسی ها به تنهایی جرات مداخله در ایران را نداشتند ولی با حمله ی هیتلر به روسیه و اتحاد روسیه و انگلیس در برابر دشمن مشترک ایران هم در برابر تهدید جدی قرار گرفت https://tahgigkon.ir/wp-content/uploads/2018/02/2154570.jpg

روز ۲۶ ژوئن ۱۹۴۱ یعنی فقط چهار روز بعد از هجوم سربازان آلمان به خاک روسیه سر بولارد  سفیر انگلیس به اتفاق اسمیر نوف سفیر شوروی با رضا شاه ملاقات کرده از او خواستند دستور اخراج اتباع آلمانی از ایران را صادر نماید.سفیران انگلیس و شوروی ، آلمانی ها را به فعالیت های جاسوسی و خرابکاری در ایران متهم کرده ادامه ی حضور آن ها را در ایران در شرایط جنگی برای امنیت خود خطرناک می دانستند.رضا شاه در پاسخ به سفرای کشورهای یاد شده اظهار داشت

که ایران کشور بی طرفی است  و فعالیت آلمانی ها در ایران هم محدود به کارهای ساختمانی و امور بازرگانی است اما پاسخ وی برای آنان قانع کننده نبود. روز ۱۹ ژوئیه اخطار دیگری به ایران داده شد و بالاخره روز ۱۶ اوت یادداشت مشترک انگلیس و شوروری نوعی اولتیماتوم به دولت ایران بود رضا شاه این اتمام حجت را جدی نگرفت تا اینکه از روز ۱۸ اوت  انگلیسی ها در برنامه های فارسی ایستگاه رادویی خود که از بغداد پخش می شد به شدت رضا شاه را مورد حمله قرار داده و برای دخالت مسلحانه در ایران زمینه سازی می کنند.

و یک هفته بعد در ۲۵ اوت ۱۹۴۱ سربازان ارتش سرخ از مرز های شمال و نیروهای انگلیس از طریق مرزهای ایران و عراق و بنادر جنوب به ایران حمله ور می شوند.ایران تمام شرایط انگلیس و روس را پذیرفته اتباع آلمانی را اخراج و راه آهن را در اختیار نیروهای اشغال گر می گذارد سپس انگلیسی ها برنامه ی تغییر سلطنت و ایجاد رژیم جمهوری در ایران را به ریاست محمد علی فروغی مطرح می کنند

ولی وی از قبول این پیشنهاد خودداری نموده و سفیر انگلیس را قانع کرد که تغییر رژیم سلطنتی در ایران زمینه را برای تسلط روس ها در ایران  فراهم خواهد ساخت سرانجام توافق شد که رضا شاه به نفع پسرش از مقام سلطنت استعفا دهد.

شرط انگلیسی ها برای قبول سلطنت محمد رضا شاه این بود که او فقط نقش یک مقام تشریفاتی را بر عهده بگیرد و اختیار اداره ی امور کشور با نخست وزیر و دولت منتخب پارلمان باشد. انگلیسی ها به انتقام ناسپاسی رضا شاه او را به طور تحقیرآمیزی از ایران تبعید و در جزیره ی دور افتاده ی موریس در جنوب غربی اقیانوس کبیر زندانی کردند.

پاسخ بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.