اقدام پژوهی – چگونه توانستم نظم و انضباط را در مراسم صبحگاه مدرسه بوجود آورم

مقدمه

در ارزش و اهمیت نظم در زندگى همین بس حضرت امیر مومنان (ع ) این گوهر ارزشمند را هم ردیف دیگر ارزش هاى والاى اسلامى قرار داده و در واپسین روزهاى حیات خویش ، به فرزندان بزگوارش و تمام کسانى که این پندهاى گرانمایه به آنان مى رسد، رعایت آن را این گونه سفارش فرموده است : اوصیکم بتقوى الله و نظم امرکم .( نهج البلاغه (فیض الاسلام ) نامه ۴۷)در این بیان بلیغ ، نظم ، در ردیف تقوا – که از والاترین ارزش هاى اسلامى است – قرار گرفته و وفاى به آن گوشزد گردیده است . این کلام ، رساترین جمله در بیان ارزش نظم و انضباط است .

می‌دانیمآنچه که امروز حرف اول را در مدرسه می‌زند انضباط است، انضباط اخلاقی ورفتاری دانش‌آموزان می‌تواند روی آموزش اثرگذار باشد. بنابراین پرورش همراهآموزش مهم جلوه می‌کند.دانش‌‌آموزان با انضباط می‌توانند مسئولیت‌های مهم مدرسه را به عهده بگیرند و در آینده نیز جامعه به خوبی پذیرای این افراد است. (عبادی جامخانه ،۱۳۹۰)

به طور نمونه اگر در مدرسه مسئولیت‌هایی به دانش‌آموزانسپرده شود و خود دانش‌آموزان مدرسه را با نظارت کادر مدرسه کنترل کنند،مثل شورای دانش‌آموزی مدرسه که معمولا بهترین دانش‌آموزان مدرسه را ازنظر انضباطی تشکیل می‌دهندو توسط آراء دانش‌آموزان انتخاب می‌شوند و ایندانش‌آموزان خیلی از کارهای اجرایی مدرسه را در کنار مدیر و معاون مدرسهانجام می‌دهند.
دشواری کنترل دانش آموزان با توجه به ویژگی های سنی آنها روز به روز روبه افزایش است. بسیاری از معلمان و مدیران از برخورد با مسائل انضباطی دانش‌آموزان احساس ناتوانی می کنند و به طور معمول ممکن است برخورد های نامناسبی با این رفتار ها داشته باشند.

در مدرسه ما هم در مراسم آغازین صبحگاه با مشکل بی انضباطی  و بی نظمی های خاصی برخورد داشتیم دانش آموزان مشارکت کمی در مراسم صبحگاه داشتند ، عده ای دیر می آمدند، بعضی ها هم همچنان خواب آلود و کسل بودند( به خاطر دیر خوابیدن )و این مشکلات باعث بی نظمی  در اجرای مراسم صبحگاه شده بود.
آموزش و پرورش و مدارس بعنوان یک سیستم اجتماعی و متشکل از افراد انسانی به منظور نیل به این هدف، باید فعالیت‌هایی را پیش‌بینی کند که این مهارت اجتماعی را در دانش‌آموزان تقویت کرده و درونی سازد.

اقدام پژوهی - چگونه توانستم نظم و انضباط را در مراسم صبحگاه مدرسه بوجود آورم

امروزه نزد بسیاری از محققان برای افزایش و ایجاد نظم و انضباط روش‌های تربیتی غیرمستقیم و غیرکلاسیک موردتأکید و تشویق قرار گرفته و اعتقاد بر این است که برای آموزش نظم تنها نباید به آموزش کلاسی، مقررات مدرسه و خانواده اکتفا نمود

بلکه استفاده از مشارکت جوانان و نوجوانان را در فعالیت‌های گروهی و انتخابی باید مدنظر قرار داد، تا از این طریق علائق، قدرت سازندگی، ابتکار و خلاقیت دانش‌آموزان را افزایش داد و درکی کامل و سنجیده از اجرای مشارکتی فعالیت‌ها بدست آورد و راهکارهای ارتقاء نظم و انضباط در سطح جامعه را بدست آورد.( اسماعیلی،۱۳۹۱)

بنابراین با مهم بودن انضباط و نظم در دانش آموزان و تاثیر آن در مدرسه و جامعه فرد ، ابتدا باید این مقوله (نظم و انضباط) را در دانش آموزان خود بهبود بخشیده و آن را ارتقا دهیم و با توجه به اینکه هر روز برنامه های آموزشگاه با برنامه صبحگاه آغاز می شود ، باید توجه داشت که این مراسم و برگزاری آن می تواند تمرینی برای دانش آموزان برای فراگیری نظم و انضباط چه در مدرسه و چه در جامعه خود  باشد .

مراسم آغازین مدارس اگر بانشاط و همراه با انضباط خاصی شروع شود، نه تنها در امر پرورش روح معنوی دانش آموزان تاثیر دارد، بلکه در بالا بردن سطح آموزشی دانش آموزان چه از لحاظ یادگیری و چه از لحاظ بالا رفتن اطلاعات عمومی آنها موثر است  ( موسوی، ۱۳۸۷)

در این تحقیق قصد داریم به بررسی علل بی انضباطی دانش اموزان در مراسم صبحگاه مدرسه بپردازیم و در پی آن را ه حلها ی دستیابی به ارتقا و بهبود بخشیدن نظم در مراسم صبحگاه موردبررسی قرار گیرد تا بتوانیم نظم و انظباط را در مراسم صبحگاه ایجاد کنیم تا صبحگاهی فعال داشته باشیم.

توصیف  وضعیت موجود و بیان مسئله :

درقرآن کریم ، به گونه اى صریح ، به موضوع نظم اشاره نشده است ، اما آیاتبسیارى هست که جلوه نظم و انضباط در زندگانى انسان را مورد توجه قرار داده وبر آن پاى فشرده است . “در جهان ناهماهنگى دیده نمى شود. چشم بینداز و نظاره کن ؛ آیا هیچ گونه ناهماهنگى مى بینى ؟ دوباره چشم بیفکن …” (سوره ملک آیه ۳ و ۴)

تعریف لغوی نظم: آراستن ، ترتیب دادن، به رشته کشیدن مروارید، مرادف ترتیب۱۱ و نیز به معنی رشته مروارید و کلام موزون قافیه، خلاف نثر(عمید، حسن، ۱۳۶۹، ص۱۲۱۳).

لوفرانسو(۱۹۹۱) معتقد است انضباط بدان دسته از اعمال معلم اطلاق می شود که مانع سرزدن رفتارهای از دانش آموز است که فعالیت کلاسی را مختل یا تهدید به اخلال می کند(صفوی به نقل از زمانی،۱۳۷۸).با وجود تعاریف بالا بی انضباطی را می توان اینگونه هم تعریف کرد : انجام دادن هر عمل یا رفتار پذیرفته نشده و نا معقول توسط دانش‌آموز که مدرسه وکلاس را مختل یا تهدید به اخلال می کند و باعث کاهش کارایی معلم و دانش‌آموزان شده و معلم را در رسیدن به هدف اصلی خود باز می دارد.

محمد برهان غفوری (کارشناس علوم قرآنی) در مقاله ای  تحت عنوان  نظم و انضباط در محیط های آموزشی ، به موضوع نظم و انضباط در محیط مدرسه و کلاس درس پرداخته و نظم را در آفرینش و از دیدگاه قرآن و روایات بررسی کرده و در خصوص انضباط یا انضباط آموزشی تعاریفی ارایه کرده و  گفته که البته وقتی در آموزشگاه از انضباط صحبت می‌شود

مراد نظم و ترتیب و سکوت دانش‌آموزان نیست بلکه به این معنی که انضباط باید منجر به انگیزش جهت حفظ مقررات گردد و به صورت عادت درآید. پس معلم باید همواره به یاد داشته باشد که انضباط وسیله است نه هدف، که هدف از برقراری انضباط عبارت است از:

  • · ایجاد عادت نظم و ترتیب در دانش‌آموزان
  • · آماده ساختن دانش‌آموزان برای منظم شدن در آینده
  • · ایجاد عادت کنترل شخصی و خودداری در اوضاع معین

برنامه صبحگاه و اهمیت این مراسم همگانی درمدرسه:

مطمئناً شما هم با این موضوع موافق هستید که شروع روز دانش آموزان با یک برنامه صبحگاهی مناسب علاوه بر پرورش روح معنوی دانش آموزان

در بالا بردن سطح آموزشی آن ها از لحاظ یادگیری تاثیرگذار است. مابا برگزاری مراسم آغازین آثار مثبتی رامی توانیم دردانش آموزان بوجود آوریم وزمینه ای رابرای  اجتماعی کردن کودکان بوجود آوریم.مراسم آغازین مدارس اگر بانشاط و همراه با انضباط خاصی شروع شود، نه تنها در امر پرورش روح معنوی دانش آموزان تاثیر دارد، بلکه در بالا بردن سطح آموزشی دانش آموزان چه از لحاظ یادگیری و چه از لحاظ بالا رفتن اطلاعات عمومی آنها موثر است  (شهرام موسوی ،۱۳۸۷)

چند نکته مهم در مورد مراسم صبحگاه:

۱-    کلیه دانش آموزان و کارکنان، در مکان حیاط آموزشگاه حضور دارند.

۲-    مدرسه می تواند برنامه های متنوع کوتاه داشته باشد.

۳-    مراسم صبحگاه در ایجاد نظم و انضباط موثر می باشد.

۴-    در مراسم صبحگاه پیام ها و اطلاعیه های عمومی برای همه حاضران قرائت می گردد.

۵-    مراسم صبحگاه می تواند در آگاهی دانش آموزان نقش داشته باشد.

۶-     در اجرای مراسم صبحگاه، دانش آموزان نقش فعال دارند.

استفاده از امکانات صوتی مناسب و سالم در اجرای بهتر مراسم صبحگاه تاثیر دارد. ضمنا مکان اجرای مراسم و نظم  دانش آموزان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

اینجانب دارای مدرک لیسانس روان شناسی عمومی به مدت۳ سال است که به عنوان مربی و معاون پرورشی مشغول خدمت در آموزش و پروش هستم.

امسال نیز به عنوان معاون پرورشی در یکی از مدارس ابتدایی پسرانه آموزش و پرورش منطقه برخوار استان اصفهان به نام شهید مصطفی خمینی در شهر سین که تعداد ۲۵۲ دانش آموزان دارد،مشغول خدمت هستم وضعیت درس دانش آموزان تقریبا خوب میباشد ،تحصیلات اکثر والدین به غیر ازچند نفر در سطح سواد تا سیکل بوده و سطح اقتصادی اولیاء هم در حد متوسط و خوب می باشد.

مدرسه ما حدود ۹  کلاس دارد که تعداد دانش آموزان هر کلاس از ۲۰ نفر به بالا میباشدکه در جدول زیر مشروح اطلاعات آماری مدرسه در سال تحصیلی جدید آمده است.

جدول شماره( ۱) اطلاعات آماری مدرسه در سال تحصیلی ۹۲-۱۳۹۱

کلاس تعداد نام آموزگار کلاس تعداد نام آموزگار
اول الف ۲۳ نفر آقای حاجی پور اول ب ۲۳ نفر خانم عمویی
دوم الف ۲۹ نفر خانم راسته دوم ب ۲۹نفر خانم اسکندری
سوم ۳۶ نفر خانم مزروعی
چهارم الف ۲۰ نفر خانم مختاری چهارم ب ۲۱ نفر خانم اسکندری
پنجم ۳۴ نفر خانم محمدی
ششم ۳۶ نفر آقای جوادیان
جمع کل دانش آموزان ۲۵۱ نفر

 

همچنین مدرسه شامل یک معاون اجرایی و معاون آموزشی و یک معاون پرورشی به علاوه ی یک مربی تربیت بدنی است و با توجه به اضافه شدن سال ششم در این سال (۹۲-۹۱) و با وجود کمبود فضای آموزشی مجبور به تشکیل کلاس در دفتر مدرسه شده و دفتر مدرسه به گوشه حیاط داخل یک فضای پیش ساخته (کانکس) انتقال یافت که تا حدودی  در برقراری نظم و  برقراری مراسم صبحگاه دچار مشکلاتی شدیم.

با شروع مدرسه در صبح و برگزاری مراسم صبحگاه ، برای  اجرای مراسم و تشکیل صف  توسط دانش آموزان وقت زیادی صرف می شد تا دانش اموزان به صف شوند و بعد از شکل گیری صفوف تازه صف ها نا منظم و درگیری در ابتدا و انتهای صفوف در بین دانش آموزان زیاد بود و وقت مراسم صبحگاه که چیزی حدود ۱۵ دقیقه بود نیمی بیشتر ازآن صرف منظم کردن  و ساکت کردن آنها برای اجرای مراسم می شد.

همچنین درگیری دانش اموزان در جلوی صف ها و دعوا بر سر ایستادن در جلوی صف و دیر آمدن خیلی از دانش آموزان به مدرسه و صبحگاه و یا گوش نکردن و شیطنت های آخر صفی ها و در کل صبح گاهی پر از بی نظمی و بی روح و کسل کننده را هر روزه من شاهد بودم .

هنگام خواندن مطلب یا مقاله ای و بالخصوص ایراد سخنرانی توسط مدیر یا معاونان مدرسه ، دانش آموزان هیچ توجهی نشان نمی دادند و صحبت کردن و همهمه بسیار زیاد می شد. پس از اتمام صبحگاه هم دانش آموزان با بی نظمی بسیار به سوی کلاس روانه می شدند و برای ورود به سالن  ساختمان هم دیگر را هل می دادند .

بی نظمی و انجام یک سری بی انضباطی از سوی تعدادی از دانش آموزان و با توجه به الگو برداری در این مقطع سنی دانش آموزان از یکدیگر و میزان فراوانی این بی انضباطی در مراسم صبحگاه زیاد به چشم می خورد .

. بنابراین با مهم بودن انضباط و نظم در دانش آموزان و تاثیر آن در مدرسه و جامعه فرد و با توجه به اینکه آغاز مدرسه با شروع مراسم صبحگاه  صورت می گیرد ، بر آن شدم تا علل این موضوع رابررسی کرده و راه حلی را برای رفع آن پیدا نمایم .

گردآوری اطلاعات ( شواهد ) نوع اول:

تصمیم گرفتم درباره ی مشکلی که با آن روبرو شده بودم جوابی پیدا کنم لذا با مطالعه و تحقیق و بهره جستن از مشورت و مصاحبه با همکاران و سایر همکاران پرورشی که ازتجربیات بیشتری برخوردار بودند اطلاعاتی را بدست آورم. در این راستا برای جمع آوری اطلاعات لازم از دو شیوه مشاهده عینی و مصاحبه  استفاده نمودم  البته دراین خصوص  مطالعات فراوانی از قبیل مجلات ، کتاب و اینترنت انجام دادم.

نظر خواهی و مصاحبه از همکاران جهت کسب اطلاع از وضعیت صبحگاه مدرسه

در ابتدا تصمیم گرفتم این موضوع را با همکاران صاحب نظر در این زمینه، در میان بگذارم. زمینه کار را فراهم کرده و در یک فرصت مناسب موضوع را با همکاران در میان گذاشتم همکاران عقاید و نظرات مختلفی داشتند. همچنین با والدین دانش آموزان نیز گفت و گو کردم ونکات عمده ی حرف های همکاران  ووالدین را یادداشت کردم:

مدیر آموزشگاه از گوش نکردن دانش آموزان و سر و صدای زیاد و همچنین پچ پچ های خیلی زیاد در هنگام سخنرانی در سر مراسم صبحگاه خیلی گلایه مند و شاکی بود.

معاونان اجرایی و آموزشی مدرسه هم از دیر آمدن عده زیادی از دانش آموزان به مدرسه و سر مراسم صبحگاه گفتند، مخصوصا” یک سری از دانش آموزان خاص که هر روزه دیر می آمدند.

معلم پایه اول الف گفت که بعد از اتمام مراسم صبحگاه دانش آموزان برای آمدن به کلاس به حالت مسابقه و دویدن می آیند و دعوا بر سر اینکه کی اول برسد سر کلاس وجود دارد . و در کل خیلی با بی نظمی و همهمه وارد کلاس می شوند.

معلم پایه ششم هم از حل دعوا های اول صبح در کلاس بین دانش آموزان خود گفت که اکثر موضوع این جرو بحث ها از ایستادن در صبحگاه که من باید آخر همه باشم و یا من باید جلوتر از همه بایستم و یا عقبی به من  زد و غیره ….

نظر تعدادی از والدین هم در خصوص دیر آمدن و انضباط در منزل هم گرفته شد که اکثر والدین از بی نظمی فرزندان در منزل هم شاکی بوده ودیر تر خوابیدن در شب و دیر تر بلند شدن در صبح و دنبال کتاب و کیف و جوراب گشتن و در نهایت دیر آمدن به مدرسه منجر می شد.

مشاهده و ثبت دقیق رفتار دانش آموزان در موقعیت های مختلف در مراسم صبحگاهی :

پس از مشاهدات فروان از مراسم صبحگاه نکاتی به چشم آمد که در جدول شماره ۲ مهمترین این موارد که بیشتر از همه هم تکرار می شد و اهمیت داشت  ثبت شده است.

جدول شماره (۲) مشاهدات رفتار دانش آموزان در مراسم صبحگاه

تاریخ مکان مشاهده زمان مشاهده مورد مشاهده نوع بی نظمی
۲۴/۱۰/۹۱ مراسم صبحگاه             ( داخل سالن) ساعت ۴۰/۷  ۵ دقیقه از زنگ صبحگاه خورده  و هنوز صف ها مرتب نشده و خیل از دانش اموزان مشغول صحبت کردن و بعضی هم هنوز خواب هستند. کسل بودن

(خواب آلودگی)

۲۶/۱۰/۹۱ مراسم صبحگاه             ( حیاط مدرسه) ساعت ۸ بچه ها برای رفتن به کلاس از هم سبقت می گرفتند  ویکدیگر را هل می دادند. هل دادن
۳/۱۱/۹۱ مراسم صبحگاه             ( داخل سالن) ساعت ۵۰/۷ حدیثی در صبحگاه سه مرتبه خوانده شده و بعد برای اینکه حواس بچه ها سنجیده شود از آن ها پرسیده شد که چه کسی  فهمید و می تواند حدیث را بگوید ؟ در جواب از ۲۵۰ نفر حاضر ۶ نفر دست گرفتند. گوش ندادن

(بی توجهی)

۱۱/۱۱/۹۱ مراسم صبحگاه

(حیاط مدرسه)

ساعت ۵۵/۷ مدیر آموزشگاه به مناسبت آغاز دهه فجر مشغول سخنرانی است و در اکثر صف ها صدای همهمه  می آید و بیشتر دانش آموزان گوش به سخنرانی نمی دهند. گوش ندادن

(بی توجهی)

۲۴/۱۱/۹۱ مراسم صبحگاه             ( حیاط مدرسه) ساعت ۴۵/۷

 

کلاس اولی ها برای ایستادن هم دیگر را هل می دادند ، مخصوصا” برای ایستادن در جلوی صف دعوا بود.      (عکس شماره ۱) هل دادن یا

دعوا کردن

۲۸/۱۱/۹۱ مراسم صبحگاه             ( حیاط مدرسه) ساعت ۵۰/۷ دانش آموزان آخر صف ها مخصوصا” آن ها که صف شان خیلی بلندتر از بقیه کلاس ها است اصلا هیچ توجه به صبحگاه و مراسم نداشتند.(عکس شماره ۲) گوش ندادن

(بی توجهی)

۱۶/۱۱/۹۱ مراسم صبحگاه             ( حیاط مدرسه) ساعت۵۵/۷ محمد مهدی خارج از صف ایستاده وحسین با دانش آموزان دوم حرف می زد،محمود با لحن کلامش شعر خواندن علی اصغر (پایه ی سوم) در سر صف را مسخره می کرد،برای انجام ورزش صبحگاهی ادا بازی در می آوردند. مسخره کردن

با توجه به مشاهدات من طبق جدول بالا و چندین مشاهده دیگر در طول روز های مختلف و مطالعاتی که انجام دادم، نوع بی نظمی در صبحگاه  با مقدار فراوانی موجود (تکرار ) شناسایی شد  و مهم ترین این بی نظمی ها که باعث بی انضباطی دانش آموزان در مراسم صبحگاه می شده و حتی در طول روز تحصیلی هم به چشم می خورد را طبق  جدول شماره ۳ ونمودار ذیل ارایه می گردد:

جدول شماره (۳) : بررسی تکرار بی انضباطی ها در سه ماه اول(آذر،دی و بهمن ماه ۹۱) در مراسم صبحگاه

ماه هل دادن کسل و خواب آلودگی گوش ندادن و بی توجهی نامنظم و نامرتب بودن دعوا و درگیری مسخره کردن شرکت فعال در مراسم دیر آمدن
آذر ۲۱ ۲۲ ۲۸ ۱۷ ۱۶ ۱۲ ۲۰ ۲۹
دی ۱۵ ۲۷ ۳۵ ۱۵ ۱۹ ۱۱ ۲۵ ۲۵
بهمن ۲۴ ۳۵ ۲۷ ۲۱ ۱۵ ۱۶ ۲۳ ۲۷
جمع کل ۶۰ ۸۴ ۹۰ ۵۳ ۵۰ ۳۹ ۶۸ ۸۱

تجزیه و تحلیل و تفسیر دادهها :

بعداز مطالعه ی منابع یادشده و بررسی اطلاعات بدست آمده و بحث و تبادل نظر با همکاران و والدین محترم اطلاعات حاصل از این فرایند مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. میزان بسار بالای بی نظمی ونبود یک مراسم صبحگاه فعال و شاداب و علل بی انضباطی در مراسم صبحگاه  تا اندازه ای مشخص و ضرورت انجام یک سری از اقدامات ونکاتی که باید در برقراری نظم در مراسم آغازین مدرسه مورد نظر قرارگیرد تعیین گردید :

  • یکسان نبودن صف ها هم به علت تعداد زیاد بعضی کلاس ها و هم نامرتب از نظر قد.
  • نبود خط کشی برای مراسم صبحگاه در حیاط مدرسه
  • دیرآمدن اکثر دانش آموزان به مدرسه به علت دیر خوابیدن  در شب ها به گفته والدین.
  • یکنواخت و تکراری بودن ونبود برنامه های متنوع صبحگاهی
  • عدم مشارکت دهی همه دانش آموزان در مراسم و اجرای آن.
  • عدم مشارکت دهی کارکنان در برگزاری مراسم

 

انتخاب راه حل جدید موقت :

با عنایت به نتایج حاصل از تفسیر اطلاعات و شواهد نوع اول راه حلهای زیر برای رفع مشکل برگزیده شد:

۱-    پیش بینی برنامه های متنوع ولی منظم و زمان مند بر اساس نیازهای دانش آموزان و اهداف تعلیم و تربیت و تلفیق آن ها.

۲-    اعمال روش های درست تشویق و تنبیه.

۳-    یکسان سازی صف ها از نظر تعداد و قد دانش آموزان.

۴-    به کار گیری و دخالت دانش آموزان در امور برنامه ریزی و استقرار نظم و انضباط مراسم صبحگاهی.

۵-    ایجاد فضای مناسب برای برگزاری مراسم و محیطی خوب برای دانش آموزان.

۶-     به کار گیری و کمک از همکاران در امور برنامه ریزی و استقرار نظم و انضباط مراسم صبحگاهی.

۷-   ارائه راهکار هایی علمی از قبیل آموزش ها ، الگو برداری ،سپردن مسئولیت،تنظیم برنامه و تهیه مقررات (علی قائمی،۱۳۷۰

 اجرای طرح جدیدونظارت برآن:

در راستای راه حلهای برگزیده شده تصمیم گرفتم تا اقدامات زیر را در برگزاری نظم و انظباط در مراسم آغازین صبحگاهی در سه ماهه آخر سال تحصیلی (اسفند ۹۱ وفروردین واردیبهشت ماه ۹۲)  انجام دهم :

۱-برای برگزاری مراسمی به دور از کسالت و یکنواختی ، برنامه ای با تنوع بیشتر ازقبل ،مانند ورزش صبحگاهی با آهنگ های کودکانه و ورزشی ، برگزاری مسابقات کوتاه و پر هیجان ، ایجاد رقابت بین کلاس ها و برنامه های متنوعی با نظم خاص و از قبل برنامه ریزی شده نوشته شد و ماهانه در پانل آموزشگاه نصب شد.

۲- پس از اتمام مراسم صبحگاه دو نوع تشویق فردی و گروهی داشتیم یعنی افراد با انضباط در طول مدت اجرای مراسم توسط ناظران و همکاران شناسایی شده و کارت امتیاز به آنها تعلق می گرفت و در پایان ماه به کسانی که بیشترین امتیاز را آورده بودند هدایایی به اضافه ی اعمال در نمره انضباط آنها صورت می گرفت . همچنین هر روزه بهترین کلاس از نظر ایجاد نظم  شناسایی و مورد تقدیر قرار می گرفت .

در خصوص تنبیه هم کلاس های بی نظم به تنبیه هایی از قبیل ورزش مجدد ،رفتن به کلاس به عنوان آخرین صف و … همچنین دانش آموزان بی انضباط در صف ها و کسانی که هرروزه دیر می آمدند هم به ثبت در دفتر گزارشات و اعمال در نمره انضباط ، خواستن والدین برای توضیحات و… تنبیه می شدند.

۳-به علت اینکه بعضی از کلاس ها جمعیت بیشتری از بقیه داشتند و در مراسم صبحگاه صف این کلاس ها بزرگتر از بقیه بود(عکس شماره ۳و۴) با هماهنگی مدیر مدرسه و نظر همکاران کلاس های طولانی از نظر صف بندی، به دو صف مساوی تقسیم شدند تا با بقیه کلاس ها یکسان سازی شوند (عکس شماره ۵ )همچنین به علت دعواهای زیاد در آخر و اول صف ها برای ایستادن

با کمک مربی تربیت بدنی در زنگ ورزش دانش آموزان همه ی کلاس ها را به ترتیب قد از کوچک به بزرگتر کرده و برای هر دانش آموز یک شماره اختصاص داده شد (از شماره یک که کوچکترین نفر بود تا بالا) (عکس شماره۶)

۴-در ابتدا در هر کلاس یک گروه خاص برنامه ی صبحگاه را اجرا می کرد و عملا”چیزی کمتر از ثلث دانش آموزان مدرسه در اجرای مراسم آن شرکت داشتند .بنده با کمک همکاران آموزگار

تمامی دانش آموزان کلاس های سوم به بالا ترگروه بندی شدند و با برنامه ریزی منظم که همه ی گروها در آن شرکت داشته باشند و نصب برنامه در پانل آموزشگاه حدودا” همه دانش آموزان موجود در پایه های سوم به بالا را در اجرای مراسم دخیل کردیم . ازدانش آموزان منظم و آن هایی که در طرح تشویقی در بند ۲ بیشترین امتیاز راآورده بودند را به عنوان ناظر صف های کلاسی انتخاب کرده و در اجرای صبحگاهی منظم کمک گرفته شد.

۵-در خصوص فضای مدرسه و حیاط با کمک معلم تربیت بدنی حیاط مدرسه برای صبحگاه خط کشی شد. پوستردعای فرج و سرود ملی بر روی دیوار مدرسه روبروی دانش آموزان نصب شد، سیستم صوتی برای مراسم صبحگاه تقویت شد.

۶-برای برگزاری نظم و انضباط بر روی دانش آموزان با توجه به شناخت بیشتر آموزگاران هر پایه ، از همکاران خواسته شد در مراسم صبحگاه حضور داشته باشندو بر روی کلاس مورد نظر خود احاطه داشته باشند که این کار صورت گرفت و همچنین برای دانش آموزان برنامه ای خارج از وقت مدرسه تنظیم شد و از والدین خواسته شد تا آن را اجرا کنند تا دانش آموز برای بیدار شدن در صبح و به موقع در مراسم صبحگاه حاضر شود.

۷ -در خصوص راهکار های علمی نیز فعالیت های مفیدی صورت گرفت از قبیل:

آموزش ها:آموزگاران مختصری از نظام جمع را به دانش آموزان یاد دادند،درباره اهمیت نظم در زندگی مطالبی را در کلاس ارائه دادند.

الگو برداری:از تمام همکاران خواسته شد که طبق برنامه ریزی مدرسه عمل کرده تا الگویی برای دانش آموزان گردند(مانند سر موقع در مدرسه حضور داشته باشند،به موقع سر کلاس درس باشند،زنگ های تفریح و کلاسی سر زمان مقرر زده شودو…)

سپردن مسئولیت: انتظامات مدرسه از دانش آموزان با انضباط و مورد تایید مدرسه استفاده شد و مسئول برقراری نظم در صبحگاه و زنگ های تفریح شدند.البته از دانش آموزان بی انضباط هم تا حدودی برای اینکه نظم یاد بگیرنند ، مسئولیت هایی به آنها محول گردید.

تنظیم برنامه و تهیه ی مقررات : برنامه صبحگاه هر ماه نوشته می شد و در پانل نصب می گردید ، یک روز قبل از اجرای مراسم صبحگاه روز بعد به سرگروه گروه اجرا کننده مراسم صبحگاه  مقررات گوشزد می شد .

 

گردآوری اطلاعات شواهد نوع دوم:

در طول مدت اجرای راه حل های برگزیده ،باز با روش مشاهده عینی و مصاحبه با همکاران و والدین در طی مدت اجرای طرح،نتایج زیر به دست آمد:

۱-دانش آموزان بعد از خوردن زنگ  مراسم صبحگاه بدون درگیری و دعوا هرکس در جای خود قرار می گرفت.

۲- برای رفتن به سر کلاس دیگر کسی عجله نداشت و دانش آموزان با ترتیب خاص و با صف های منظم وارد کلاس می شدند.

۳-میزان همکاری دانش آموزان در اجرای مراسم و فعال تر بودن صبحگاه رشد چشمگیری داشت .

۴-دیر آمدن دانش آموزان به مدرسه در صبح به میزان بسیار کمی رسید.

۵-والدین از تغییرات نسبتا” خوبی در اوضاع نظمی فرزندان خود در خانه نقل قول کردند.

۶- همکاران آموزگار هم از میزان یادگیری بهتر دانش آموزان از نظر درسی در طول مدت  این پروژه راضی بودند.

۷-صبحگاه مدرسه حتی در بعضی از مواقع بدون نظارت و کار اجرایی  همکاران ،توسط خود دانش آموزان اداره می شد.

۸- با مشاهدات فراوان و طبق جدول زیر عوامل پر تکرار بی نظمی در مراسم صبحگاه کاهش پیدا کرده بود.

جدول شماره (۳) : بررسی تکرار بی انضباطی ها در سه ماه اول(آذر،دی و بمن ماه ۹۱) در مراسم صبحگاه

ماه هل دادن کسل و خواب آلودگی گوش ندادن و بی توجهی نامنظم و نامرتب بودن دعوا و درگیری مسخره کردن شرکت فعال در مراسم دیر آمدن
اسفند ۱۵ ۱۵ ۱۷ ۸ ۸ ۷ ۵۶ ۲۱
فروردین ۹۲ ۷ ۹ ۱۱ ۶ ۶ ۴ ۲۵ ۱۴
اردیبهشت۹۲ ۸ ۱۱ ۸ ۶ ۷ ۵ ۶۷ ۹
جمع کل ۳۰ ۳۵ ۳۶ ۲۰ ۲۱ ۱۶ ۶۸ ۴۴

ارزیابی تأثیراقدام جدیدوتعیین اعتبارآن:

همه مدیران و معلمان دوست دارند که مدرسه ای منظم، مرتب، آرام و همراه با ادب و احترام داشته باشند، اما، متأسفانه به علت نداشتن نگرش ها و بکار نگرفتن روش های مناسب، آن گونه که باید موفق نیستند. دلیل اصلی آن این است که نگرش آن ها، شاید یک نگرش تربیتی و مبتنی بر رفتار شناسی نبوده و بدون درک علت می خواهند ظاهر رفتار افراد را اصلاح کنند.

نگرش قدیمی مبصر مآبانه و انضباط مدار که از دانش آموزان می خواست موی سر و ناخن ها خود را کوتاه کنند، در یک صف راه بروند و با روش های متحدالشکلی و بدون چون و چرا عمل کنند، در آموزش و پرورش فعلی جهان کاربرد موفقیت آمیزی ندارند. اکنون مجموعه ی درک و اطلاعات دانش آموزان با مجموعه ی درک و اطلاعات دانش آموزان پنجاه سال قبل قابل مقایسه نیست و ما به عنوان مدیر یا معاون نمی توانیم این واقعیت را نادیده بگیریم.

نتایج بدست آمده از اطلاعات و شواهد نوع دوم و همچنین  نظر مثبت همکاران و مدیر آموزشگاه  نسبت به فعال تر شدن مراسم صبحگاه و بهبودی در ایجاد انضباط در دانش آموزان، در جلسات در اقدام پژوهی حاضر بر این نکته تاکید دارند که می توان با استفاده از روش های به کار گرفته شده ، به فعال و پویا نمودن مراسم آغازین صبحگاه وهمچنین برقراری نظم و انضباط درمراسم صبحگاه اقدام نمود .

نتیجه گیری و ارائه پیشنهاداها:

در تعلیم و تربیت دانش آموزان همواره نظم و انضباط آنها مورد توجه بوده است و امروزه هم به عنوان یکی از مسائل بسیار حاد و مشکل ساز برای دست اندرکاران آموزش و پرورش محسوب می شود که قسمت زیادی از وقت ، بودجه و توجه مسئولان مدرسه را به خود اختصاص می دهد.

از آنجا که محور تمامی کارها در مدرسه و هدف نهایی آموزش و پرورش تربیت صحیح کودک است، لذا نباید کودکان را فدای انضباط در مدرسه کرد، بلکه باید با استفاده از راهکارهای مناسب نظم و انضباط و مقررات مدرسه را در خدمت دانش آموزان درآورد، تا زمینه هدایت مطلوب و شایسته آنها فراهم شود.

رعایت نظم و انضباط موجب شادی و نشاط در فرد، سازش مناسب فردی و اجتماعی، احساس امنیت و اعتماد به نفس و جلب توجه دیگران می شود. اما گاهی اوقات دانش آموزان از مقررات مدرسه پیروی نمی کنند و با بی انضباطی موجبات ناراحتی خود، معلمان، همکلاسان و اولیای مدرسه را فراهم می آورند. مسائل انضباطی که در مدارس اتفاق می افتد، بسیار متنوع و گوناگون است .

لذا در همین راستا میتوان پیشنهادات زیر را دراین خصوص ارائه کرد:

۱-    برنامه مناسبی برای جلوگیری از وقوع بی انضباطی های دانش آموزان و اطلاع از رفتار آنها طراحی شود.

۲-    شرکت دادن دانش آموزان مخصوصا” دانش آموزان بی انضباط در برنامه های انضباطی و روشن کردن قوانین،مقررات و انتظارات مدرسه از آنها.

۳-    مسئولان مدارس و معلمان باید با دادن حق تصمیم گیری و اظهارنظر به دانش آموزان،روح اعتماد به نفس،خوش بینی،استقلال طلبی و مسئولیت پذیری را در آنها بوجود آورند.

۴-    مقرراتی که در مدرسه وضع می شود،باید برای تمامی دانش آموزان و مسئولان و در هر زمان مورد احترام باشد،در غیر این صورت دانش آموزان نسبت به مدرسه و مقررات آن ، بدبین و بی اعتماد می شوند.

۵-    مدیران مدارس برای داشتن صبحگاهی خوب و پر شور می توانند فضای حیاط مدرسه را طوری طراحی کنند تا دانش آموزان  از بودن در آن فضا لذت برده و در مراسم صبحگاه با شور و اشتیاق شرکت کنند.

 

پاسخ بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.