معرفی تیراندازی با کمان ، تاریخچه و آشنایی با این رشته

مقدمه

نخستین باشگاه تیر اندازی در قرن سیزدهم و چهاردهم میلادی توسط آلمانی ها راه اندازی شد که عضویت در آن فقط به مردان محدود میشد. اولین مسابقات تیر اندازی قهرمانی جهان در سال ۱۸۹۷ میلادی توسط باشگاه تیر اندازی لیون فرانسه به مناسبت جشن بیست و پنجمین سال تاسیس باشگاه در مسافت ۳۰۰متر برگزار گردید.مسابقات قهرمانی زنان در رشته تیر اندازی نیز در سال ۱۹۵۸ میلادی برگزار شد.
در ایران فدراسیون تیر اندازی در سال ۱۹۵۸ میلادی (۱۳۳۷شمسی) از آن زمان تا کنون سالهای بسیاری میگذرد و این فدراسیون در طول عمر پنجاه ساله خود ۱۴ رئیس فدراسیون را به خود دیده است .همانطور که عنوان شد تیر اندازی یکی از رشته های اصیل ایرانی است که در دین مقدس اسلام نیز تاکیدات بسیاری بر روی آن شده است. ورزشی مفرح و جذاب که سهم زیادی در توزیع مدالهای آسیایی و جهانی دارد.

تیر وکمان یک هنر است. هنری مقدس برای بسیاری . مسلمانها هرگز این جمله پیامبراکرم (ص) را از یاد نمی برند: «هرکس تیراندازی بداند و آن را ترک کند یکی از نعمت های خداوند را ترک کرده است.»
از تیر و کمان به عنوان یکی از قدیمی ترین هنرهای بشری یاد می کنند. هنری که تاریخچه ای باستانی دارد. در عین حال آن را جزو رشته های ورزشی قرار داده اند. رشته ای که مدال آور است و در المپیک ها حساب زیادی روی آن باز می کنند. شواهد باستانی زیادی وجود دارند که بر تاریخی بودن این رشته حکایت می کنند.
همواره نشانه هایی از تیروکمان در ادبیات، هنر، اساطیر یونانی، زبان، جنگ آوری و… است. کمان وسیله ای محوری است که بسیاری از مورخان آن را به اندازه اختراع چرخ و آتش مهم می دانند. دیگر همه می دانندکه کمان یک اسلحه ریسمانی پرتاب کننده است . این وسیله در دو نوع چوبی و ترکیبی یافت می شود. مشاهدات کمان های اولیه بیانگر این بود که بشر منحصراً آن را از چوب نهال و روده حیوانات تهیه می کرده است. در مناطقی که چوب به سختی در دسترس بود کمان هایی غیر از جنس چوب ساخته می شد. شاخ، استخوان ، پی، تاندون و روده به جای چوب به کار گرفته می شدند.
کمان های چوبی همواره در اروپای غربی، ایسلند، قسمتی از آفریقا، هند، شمال و جنوب آمریکا کاربرد داشت. کمان های ترکیبی نیز در اروپای شرقی ، شمال آمریکا، روسیه، چین و مناطق ساحلی گرینلند خواهان بسیاری پیدا کرده بود. با این حال اولین سرنیزه سنگی در آفریقا پیدا شد که به ۲۵ هزار سال پیش از میلاد مسیح تعلق داشت حتی تخمین زده می شود این نوع تیر و کمان ۴ تا ۴۰هزار سال قبل از میلاد مسیح به کار برده می شد.
در عصر شکوفایی مصریان برای ساخت کمان پرقدرت تر و بادوام تر از ترکیب چسبی شاخ و چوب استفاده می شد. ارتفاع این کمان ها به اندازه یک مرد بالغ می رسید و از تیرهایی به طول دو فوت ونیم (حدود ۷۵ سانتی متر) برخوردار بود. تیر وکمان های بلندی در مناطق ساحلی رود نیل پیدا شده که محققین بر این باورند ۳۵۰۰ تا ۴هزار سال قدمت دارد. نوع ساخت این کمان ها،مهارت مصریها را در طراحی و ساخت آن نشان می دهد. البته در همین زمان نیز قوم بنی اسرائیل کمانها را از نی، چوب و شاخ گاومیش آسیایی می ساختند. کمان هایی که دردانمارک پیدا شده به ۶ تا ۹ هزار سال قبل از میلاد بر می گردد. پارت ها که سرزمین آنها اکنون ایران و افغانستان است، اسب سواران و تیراندازان بی نظیری بودند. آنها تاکتیک خاصی برای شلیک داشتند طوری که اسب ها وقتی به سمت جلو در حال تاخت بودند به سمت عقب شلیک می کردند که به «شلیک پارت ها» معروف شده بود. پارتها در تلاش بودند ۵۳ سال قبل از میلاد به رم یورش ببرند، اما دیوارهای بلند شهر مانع شان بود.
مغول ها نیز کمانداران کوهستان بودند در سال ۱۲۰۸ بعد از میلاد آنها کمان هایی ساختند که در همه جهات قابل شلیک بود.

اروپا در قرون وسطی

بین سال های ۱۰۹۹ و ۱۱۹۲ میلادی که سواران و کمانداران انگلیسی به کمانداران کوهستان ، یورش بردند سربازان لباس های زیر گشادی از جنس پوست پوشیده بودند که توسط کمان پاره نمی شد. این لباس که به طرز چشمگیری از صدمات جدی و عفونت های احتمالی می کاست برای همه عجیب و شگفت آور بود. همراه با گذشت زمان تیر و کمان های اروپاییان نیز تغییر یافت. ابتدا کمان ها کوچک و ساده بودند که بیشتر آلمان ها از این دست کمان ۱‎/۵متری بهره می گرفتند. انگلیسی ها پس از مدتی کمان های معمولی خود را اصلاح کردند و کمان های بلندی ساختند که هم قد کماندار و حتی بلندتر از او بود. طول پرتاب این کمان هم بیشتر از سایرین بود و در آن واحد چندین پرتاب صورت می گرفت.
اگرچه اروپاییان خود را تیراندازان قهاری می دانستند اما آنها هم اوضاع گذشته شرق کره خاکی را از یاد نمی برند. در چین تاریخچه تیراندازی به سلسله «شنگ» (۱۷۶۶-۱۰۲۷ قبل از میلاد مسیح) برمی گردد. چینی ها درشکه های دواسبه جنگی را با یک تیم سه نفره شامل راننده، نیزه زن و تیرانداز به کار می گرفتند. طی روی کارآمدن سلسله چو (۲۵۶- ۱۰۲۷ قبل از میلاد) نیز افراد اصیل در زمین بازی مسابقه ها تیراندازی را به همراه موسیقی به انجام می رساندند. تیراندازی متمدن چین از قرن ششم به ژاپنی ها هم معرفی شد. اثرات آن بعدها شامل آئین و رسوم و تکنیک ها می شد. یکی از هنرهای اساسی ژاپنی ها که به طور معمول شناخته شده بود کایوجاتسو (هنر کمان) امروزه به عنوان کایودو، که ادامه دهنده سنت های پیش است شناسایی می شود. آنها پس از مراسم عبادت اقدام به تیراندازی می کنند.
خاورمیانه ای ها نیز برتری خود را در وسایل تیروکمان و تکنیک های تیراندازی برای قرنها به دست آورده بودند. آنها با کمان های آشوری ها و پارتی ها، آتیلاوهان و ترکیه ای به سربازان صلیبی و اروپاییان پاسخ می دادند.

ورزش تیر و کمان

رشته تیر و کمان از همان دوره های نخست المپیک موردتوجه ویژه مسئولان برگزاری این تورنمنت که بیانگر ارزش ویژه آن است، قرار گرفت.ورزش تیر و کمان در المپیک ۱۹۰۰ ، ۱۹۰۴ ، ۱۹۰۸ و ۱۹۲۰ برگزار شد که در این سال ها «هیوبرت ون اینز» با کسب شش مدال طلاو سه نقره نام خود را بر سر زبان ها انداخت. ورزش تیر و کمان پس از وقفه ای طولانی در المپیک ۱۹۷۲ مطرح شد و از المپیک ۱۹۸۸ سئول بود که تیم ها تلاش فراوانی برای کسب مدال های این رشته به خرج دادند. در المپیک ۱۹۹۶ رکورد بیننده تلویزیونی برای این رشته شکست.
رشته ورزشی ملی – مذهبی تیراندازی با کمان در ابتدای تأسیس آن در ایران به صورت یک کمیته و انجمن تحت نظارت فدراسیون تیراندازی در ایران کار خود را شروع کرد و در ژوئن (اوایل تابستان) سال ۱۹۹۷ به عضویت رسمی فیتا (فدراسیون بین المللی تیراندازی با کمان) درآمد. در آبان ماه سال ۱۳۸۱ بود که رشته تیراندازی با کمان به صورت یک فدراسیون مستقل درآمد و حالادر سال های اول فعالیت خود قصد حضور در المپیک را دارد.

ایران باستان

تاریخ نشانگر اهمیت تیر و کمان در ایران متمدن است. زرتشت در اوستا می گوید:
«نخستین فلسفه آسایش بشر و حیات اجتماعی وی بر مبنای سلامت تن و روان قرار گرفته است و جامعه بیمار رو به نابودی است. تنها افرادی که از سلامت تن و روان برخوردارند، می توانند جامعه ای سالم و پیشرو پدید آورند و در آن با آسایش و آرامش زندگی کنند. در نتیجه در پرتو ورزش های گوناگونی چون سواری، تیراندازی، شکار، چوگان، کوهنوردی و… فرزندان شان را به زیور صفات نیکو می آراستند و به تیراندازی و شکار اهمیت زیادی می دادند زیرا برای پرورش تن و دفاع لازم بود.»
کمان در اوستا «ثنور» یا «ثنون» و «ثنورتی» و «تیرایشو» نامیده شده و از آن بسیار شاعرانه و همانند چکامه ای رزمی یاد شده است. در «تیر یشت» و در پاره های ۳۷ و ۳۸ و نیز در شاهنامه فردوسی از آرش، پسر دوم کیقباد و برادرش کیکاووس سخن به میان آمده و از وی به عنوان یک اسطوره و قهرمان ملی یاد شده است. بدین صورت که جنگی میان ایران و توران آغاز می شود که سپاه ایران در مازندران محاصره می شود. نبرد میان افراد افراسیاب (شاه توران) و منوچهر، پادشاه ایران به نتیجه نمی رسد. ایران برای تعیین مرز و آشتی پیشنهاد پرتاب تیری از سپاه ایرانیان به جانب خاور را می دهد. قرار اینگونه مورد موافقت قرار می گیرد که هر کجا تیر فرود آید مرز ایران و توران خواهد بود. آرش که بی نظیرترین کماندار عصر خود بود به میدان فراخوانده شد. فرشته زمین (اسفندیارمذ) به آرش گفت تا کمانی بردارد و تیری به جانب خاور پرتاب کند. آرش دانست که پهنای کشور ایران به نیروی بازو و پرش تیر او بسته است و باید تمام توان خود را به کار گیرد. پس بر صحنه شد و خود را به شاهنشاه و سپاهیان نشان داد و گفت: من تندرستم و نقصی ندارم اما می دانم که چون تیر از کمان رها کنم همه نیرویم با تیر از بدنم بیرون خواهد رفت و جانم فدای ایران خواهد شد.
آرش تیر و کمان را برداشت و بر قله دماوند برآمد و تیر را رها کرد تا در کنار رود جیحون بر درخت گردویی نشست. آنجا را مرز ایران و توران قرار دادند و به یاد آرش و تیر انداختن وی در سال دو جشن برگزار کردند. یکی جشن تیرگان کوچک (۱۳ تیر) در روز تیر انداختن آرش و دیگری ۱۴ تیر، روز به اصابت نشستن تیر!
هردوت مورخ مشهور یونانی پیرامون وضعیت نظام تعلیم و آموزش در ایران باستان می نویسد: «ایرانیان از ۵ سالگی تا ۲۰ سالگی سه چیز می آموختند: سوارکاری، تیراندازی و راستگویی.
در کتاب منتخب رساله قومیه در کنار آموزش هنر کمانداری، اوصاف متعلم این علم را بدین صفات به تفصیل نوشته اند: اول نیک نهادی، دوم حق شناسی استاد، سوم حریص نبودن، چهارم راست گفتاری، پنجم خوش خلقی، ششم جوانمردی، هفتم گشاده سینه و بخشنده بودن، هشتم عادل بودن، نهم قلیل الکسل و کثیرالطاعت بودن، دهم درازدست و صاحب قناعت بودن و کفران نعمت نکردن و بخیل طبیعت نبودن و شریر خصلت و کریه طلعت و بد طینت نبودن نباشد و نیز تیرانداز باید که همیشه به طهارت باشد و جز این به تیر وکمان و آلات تیراندازی دست نزند.
شاهدان قدیمی که تیراندازی را از زمانهای بسیار دور در انجام میدادند شاید بتوان تاریخ انجام آن را به “عصر سنگی” نسبت دادند (در حدود ۲۰۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح). مردمان اولیه زمانی که در مصر باستان زندگی می‌کردند از تیر و کمانهای ابتدایی استفاده می‌‌کردند که قدمت استفاده از این ابزار به چیزی حدود ۵ هزار سال پیش از شروع اولین نشانه‌های جنگاوری در روی کره زمین بر می‌گردد.
در چین قدمت تیر اندازی به زمان حکومت سلسله شانگ (در حدود سالهای۱۰۲۷ تا ۱۷۶۶) بر می‌گردد. در زمان جنگ ارابه‌ای هر تیمی از سه مرد تشکیل می‌‌شد، یک راننده ارابه، یک نیزه دار، و یک تیر انداز. در زمان حکومت ژو Zhou از ۲۵۶ تا ۱۰۲۷ قبل از میلاد، خاندان سلطنتی در مسابقات تیر اندازی شرکت می‌کردند که با مراسم جشن و موسیقی و … همراه بود.

معرفی تیراندازی با کمان ، تاریخچه و آشنایی با این رشته

گسترش در آسیا

هنگامی که چینی ها در قرن ۶ میلادی ژاپنیها را با تیر اندازی آشنا کردند، این مساله تاثیر برجسته و شگرفی روی رسوم و سنن مردم آسیای شرقی گذاشت. یکی از هنرهای رزمی ژاپنیها به نام Kyujutsu (کمان و نیزه) که امروزه در این کشور با نام کیودو (Kyudo)یکی از روشهای کمان داری است، از ورود تیر اندازی در همان دوران سرچشمه گرفته است. کیدوی مدرن و پیشرفته یکی از متدهای پیشرفت و بهبود فیزیکی، ذهنی و روحی است.
اساطیر تیر اندازی
در قرنهای پیشین محبوبیت تیر اندازی به قدری بود که حتی تاثیر آن را در ادبیات قومی و شعر سرایی هم میتوان دید. حتی در تصویر سازیهایی مانند رابین هود که از معروفترین و مطرحترین چهره های این عرصه به شمار میرفت.مراجع مختلف و متعدد در خصوص تیر اندازی حاکی از وجود داستانها و افسانه های گوناگونی در ادبیات کهن یونان است. اولیسز (Ulysses) قهرمان حماسه اودیسه منسوب به هومر (Homer) شاعر نابینای یونانی در کتاب بیستم یکی از بهترین نمونه های این افسانه ها است.

اولیسز به واقع یکی از قهرمانان تیر اندازی در اساطیر است. پنه لوپه (زوجه اودیسوس) فکر میکرد که همسرش بعد از ۲۰ سال غیبت پس از جنگ بزرگ تروا (Troy) هرگز باز نمی گردد. خواستگاران فراوانی او را احاطه کرده بودند، اما بالاخره اولیسز از جنگ تروا بازگشت و در قالب یک چوپان به زندگی اش ادامه داد و با استفاده از تیر و کمان و مهارتش در این رشته توانست به همسرش خبر دهد که چه کسی است!!
ورزش تیراندازی مشروعیت دارد و هیچ ایراد شرعی بر این رشته وجود ندارد. در ورزش تیراندازی جنسیت مطرح نیست و مرد و زن به راحتی می‌توانند به ورزش تیراندازی بپردازند و این مساله یکی از فاکتورهای مثبت این رشته است.
نکته مورد توجه کاربرد دفاعی رشته تیراندازی است، علی‌رغم رشته‌های ورزشی بسیاری که کاربرد آنها مشخص نیست، ولی کاربرد رشته تیراندازی مشخص است. دفاع نیز در اسلام واجب است و استراتژی کشور ما نیز استراتژی دفاعی است؛ بنابراین تیراندازی ورزش دینی و ملی است و با استفتای انجام شده نیز مشخص است که شرط‌ بندی در ورزش تیراندازی و سایر رشته‌هایی که کاربرد دفاعی دارند حلال است و بازنده ملزم است آن چه که باخته را به برنده بدهد

معرفی تیراندازی با کمان ، تاریخچه و آشنایی با این رشته

آیا شما تیر اندازی به هدف متحرک را محک زده اید ؟

شما با هر نوع شرایط جسمانی که دارید قادر به تیر اندازی خواهید بود . افرادی که از ویلچر استفاده می کنند با حداقل حرکت بازو مطمئنا واجد شرایط هستند. تیراندازان مرد و زن از گروه سنی مختلف که فقط از داشتن یک دست و یا یک چشم برخوردارند میتوانند در این رشته فعالیت داشته باشند
در ابتدا ، احتمالا شما تعجب کنید که تیر اندازی به هدفهای متحرک چیست ؟ هیجان انگیزترین ورزش جدید د ردنیای پهناور شبیه آتش سریع است .

■ تجهیزات اساسی
تیر اندازی به هدف متحرک به توانایی نگهداری یک اسلحه هشت پوندی با حداقل حرکت برای چرخاندن به سوی هدف پرواز ( هدف یا سیبلی که در حالت حرکت است ) نیاز دارد . نشانه گیری انگشت و سلاح شما مستقیما و حرکت سلاح به طرف چپ و سپس به راست می باشد . اگر شما بتوانیدحرکت سلاحتان را حداقل در یک گام هدایت کنید می توانید در مسابقات معلولان به راحتی تیر اندازی کنید . و اگر بتوانید حرکت سلاحتان را دو گام یا بیشتر ، می توانید در مسابقات دوبل و انفرادی تیر اندازی کنید .

■ چرا تحت فشار روحی ؟
این خبر خوبی است برای افرادی که در زندگیشان میزان بالایی از استرس را تجربه می کنند تیر اندازی ، استرس را تسکین می دهد و مردمانی که همگی از ا هداف و علائق یکسانی برخوردارند دور شما جمع می شوند . بیشتر تیر انداران معلولی که قبلا بعلت مشغله و فشار کار با مشکل روحی روبرو بودند از اینکه نمی توانستند کار کنند مجبور بودند داروی ضد افسردگی یا آرام بخش استفاده تا فقط بتوانند سر پا بمانند وقتی آنها تیر اندازی را انتخاب کردند به طور قابل ملاحظه ای بهبود یافتند …. و خیلی با نشاط شدند و حتی آنهایی که در زندگیشان دچار سر در گمی شده بودند .

تاریخچه ورزش تیرو کمان

تیروکمان در قدیم الایام وسیله شکار حیوانات ویک ابزار دفاعی برای انسان بوده است. به طور کلی و دقیق نمی توان گفت که مردمان کدام قوم و در کدام سرزمین آن را اختراع کرده اند.
اما بدون شک تاریخ استفاده از این وسیله به پنج هزار سال قبل از میلاد میرسد.کمان گیران همواره در ادبیات، هنر، اساطیر، گویشها، داستانهای حماسی و انسان شناسی گذشته مطرح بوده اندو در تمدنهای بزرگ باستانی همچون ایران، مصر، چین، یونان و روم از آنها یاد شده است.”هومر” داستانسرای نامی یونان (حدود قرن نهم پیش از میلاد) در کتاب خود اینگونه عنوان کرده است:” در فتح شهر َ تراوا َ سربازان یونانی از تیروکمان استفاده میکردند.”در تاریخ باستان، ایرانیان و مصریان دارای بهترین تیراندازان جهان بوده اند و در ارتش این دو امپراتور، از تیروکمان استفاده میشد.تیراندازی با کمان بین ایرانیان از جایگاه خاصی برخوردار بوده است و در اعیاد و جشنهای گوناگون، پیر و جوان با کمال مهارت خود را به نوعی به عرصه ظهور می نشاندندتیراندازی با کمان یکی از ورزشهای ایرانیان قدیم بوده که به گفته”گزنوفون” به اطفال کوچک تا شانزده سالگی تعلیم داده میشد. ” ایرانیان در تربیت فرزندان خود از سن پنج سالگی تا بیست سالگی کمانگیری و سوارکاری را می آموختند.”مصریان باستان با اتصال چوب و شاخه های محکم درختان، کمانهای محکم و با استقامتی می ساختند.با توجه به نشانه های بر جا مانده تخمین زده می شود که وزن کمانهایی که که ارتفاع آنها از یک مرد کمی کوتاهتر بوده ۱/۶۸ تا ۸/۹۰ کیلوگرم بوده است.
تصور می شود که شکارچیان از پیکانهایی به طول ۵/۲ فوت(۲/۷۶ سانتیمتر) و با سر پیکان برنزی استفاده میکردند.اولین کمان که قدیمی ترین کمانه به عنوان ابزار جنگی محسوب می شودبا قدمت ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در ناحیه نیل کشور مصر باستان پیدا شد.قابل تذکر است که یهودیان قدیم کمانهای خود را از چوب و شاخ بوفالوی آبی می ساختند.قوم پارت ایرانی که از خراسان بر خاستند کمانگیران بسیار قدرتمندی بودند و در ساختن تیر و کمان مهارت بسیاری داشتند.اقوام آسیای مرکزی هم به نوبه خود کمانگیرانی چابک بودند و می توانستند در حال تاخت و تاز بر پشت اسب و با مهارت و دقت تیر بیاندازند. به طور کلی در جنگهای دوره باستان، تا زمانیکه دو لشکر به هم نمی رسیدند، کماندارها نقش اصلی را بر عهده داشتند. آخرین جنگ بزرگی که در آن از تیرو کمان بیشتر استفاده شده است، در سال ۱۸۶۰ میلادی در جنگ ((تاکو)) بود که سربازان ارتش چین مسلح به تیروکمان بودند.اولین نوک پیکانهای سنگی در آفریقا و حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد کشف شد. تیرهای نوک آتشی، تیرهای سر چخماخی و تیرهای پری، احتمالا بین ۲۵۰۰ ـ۱۸۰۰ سال پیش از میلادبوجود آمده بود.در قرن شانزدهم، با اختراع اسلحه آتشین(تفنگ و توپ)، تیراندازی با تیروکمان اهمیت خود را در ارتشها از دست داد. وقتی جایگاه جنگی تیروکمان از بید رفت، رفته رفته این وسیله برای ورزش مورد توجه قرار گرفت و برای آن مسابقاتی ترتیب داده شد. ضمنا اولین مسابقه تیراندازی با کمان در سال ۱۶۷۳ میلادی،در منطقه یورکشایر انگلستان بوجود آمد و در سال ۱۸۶۰ میلادی، باشگاه کمانگیران در انگلستان بوجود آمد و در سال ۱۸۷۹ میلادی اتحادیه ملی تیراندازی با کمان، در آمریکا تاسیس شد.
مسابقات جهانی تیراندازی با کمان:
این رشته ورزشی و رزمی، از سال ۱۹۳۱ میلادی تحت نظر فدراسیون بین المللی رسمیت یافت. پس از سال ۱۹۳۱ تا سال ۱۹۵۰ میلادی بطور سالیانه و از آن به بعد هر دو سال یکبار برگزار میگردد.تیراندازی با کمان امروزه در کشورهای آمریکا،روسیه، بلژیک، ژاپن، فنلاند و … محبوبیت خاص دارد و حتی معلولین نیز در مسابقات ویژه، این ورزش را انجام میدهند و با هم رقابت می کنند.رکورد امتیاز تیروکمان ۲۸۸۰ بوده که قهرمانی به نام “دارال پست” از آمریکا توانست ۲۵۴۸ امتیاز کسب کند.این رکورد جالب در مسابقات قهرمانی تیروکمان جهان و در سال ۱۹۷۵ در سویس بدست آمدپرتاپ تیروکمان در مسافتهای زیاد،نشان دهنده قدرت کمانگیرهاست.در سال۱۹۷۱ میلادی تیراندازی به نام “هری درک” از کالیفرنیا موفق شد تیر خود را تا ۴/۱۸۵۴ فوت پرتاپ کند.امروزه در ساختن تیروکمان پیشرفتهایی حاصل شده است و فناوری بکار رفته در ساخت کمان های نوین کمان به گونه ای که در عین سبکی و مقاومت، قابلیت پرتاب تیر در مسافتهای طولانی را دارا می باشد.تیراندازی با کمان، یکی از رقابت انگیزترین و قابل اجراترین ورزشهای دنیا می باشد و همین امر موجب جذابیتاین ورزش شده است. تقریبا هر کسی و با هر سنی می تواند در این ورزش شرکت کند. این ورزش در عین مفرح بودن، نیاز به آمادگی جسمانی زیادی دارد. انجام این ورزش نه تنها قدرت بدنی را افزایش می دهد بلکه تمرکز و انعطاف پذیری را هم بالا می برد. ورزش تیروکمان به ورزشکاران درس تمرکز و صبوری می آموزد و ذهن را تقویت می نماید.

تیروکمان در المپیک:

این رشته در المپیک باستان مطرح بوده و به همین دلیل با آغاز رقابتهای المپیک نوین، در شمار مسابقات رسمی وارد شد. نوع تیراندازی با کمان در مسابقات المپیک امروزی، تیراندازی به هدف است که توسط فدراسیون بین المللی تیروکمان کنترل و نظارت می شود.تیراندازی با کمان درسال ۱۹۰۰میلادی به عنوان رشته ای از المپیک نوین وارد این عرصه شد و در المپیک سالهای ۱۹۰۴، ۱۹۰۸و۱۹۲۰ میلادی مسابقات آن برگزار گردید. در المپیک سالهای ۱۹۰۴و۱۹۰۸ میلادی زنان نیز در این رشته شرکت کردند. اما در این دوره ها،برخلاف بسیاری از رشته ها، از ورزش تیروکمان استقبال شایانی از طرف مردم و تماشاگران به عمل نیامد به دلیل اینکه هنوز برای مردم بخوبی شناخته نشده بودو همچنین مشکل بعدی برای این ورزش در آن دوره ها وجود قوانین و مقررات و روشهای گوناگون مخصوص به هر کشور بود که در مسابقات ایجاد معضل و مشکلات جانبی می کرد.
لذا به همین دلیل از المپیک سال ۱۹۲۰ آنورس بلژیک این رشته از جدول رقابتها حدف شد و پس از سپری شدن نیم قرن، در المپیک ۱۹۷۲ مونیخ تیراندازی با کمان دوباره در فهرست مسابقات قرار گرفت.المپیک سال۱۹۸۴ لوس آنجلس ایام کلیدی برای تیراندازان با کمان در آن مسابقه بودچرا که در طول المپیک لوس آنجلس تمام جایگاههای تماشاچیان برای دیدن مسابقات بیش از انتظار توسط طرفداران اشغال شده بود و بدنبال همین استقبال و اشتیاق عمومی از این ورزش، پیشرفتهایی در تجهیزات و تکنیکهای تیروکمان بوجود آمد.این پیشرفتها باعث پیدایش کمانگیران با کلاس جهانی،بالارفتن سطح امتیازات و همچنین پرتاب تیرهایی با برد فراتر از محل جمعیت حاضر (تماشاچیان) گردید.در المپیک سال ۱۹۹۲ میلادی بارسلون،”آنتونیو ریبولو” از تیم اسپانیا، مشعل المپیک بارسلونا را با یک پرتاب دقیق، زیبا و وصف نشدنی در مراسم افتتاحیه روشن کرد. او در ادامه مسابقات توانست برای تیم اسپانیا مدال طلای مسابقات تیروکمان را کسب نماید.

 

تاریخچه تیراندازی باکمان درایران باستان

 

بشر از روزگار قدیم برای شکار و دفاع از خود به وسیله ابزاری مانند نیزه ، فلاخن و تیروکمان و… استفاده می‏کرده است و قبل از اختراع تفنگ ، تیروکمان موثرترین سلاح برای شکار و رزم از راه دور بوده است . اهمیت تیروکمان در تمدن بشری تا بدان پایه است که دانشمندان امروزی، پیشرفت اولیه بشر را مدیون پیدایش آتش، چرخ و تیروکمان می‏دانند

زرتشت در اوستا می‏گوید : نخستین فلسفه آسایش بشر و حیات اجتماعی وی بر مبنای سلامت تن و روان قرار گرفته است و جامعه بیمار روبه نابودی است و تنها افرادی که از سلامت تن و روان برخوردارند ، می‏توانند جامعه ای سالم و پیشرو پدید آورند و در آن با آسایش و آرامش زندگی کنند و راز سلامت خود را در کم خوردن و ورزش می‏دانستند . در نتیجه در پرتو ورزشهای گوناگونی چون سواری ، تیراندازی ، شکار ، چوگان بازی و کوهنوردی و … فرزندانشان را به زیور این صفات نیکو می‏آراستند و به تیراندازی و شکار اهمیت زیادی می‏دادند زیرا هم برای پرورش تن و هم برای دفاع لازم بود کمان در اوستا ثنور یا ثنون و ثنورتی و تیرایشو نامیده شده و از آن بسیار شاعرانه و همانند چکامه ای رزمی یاد کرده است .

در تیریشت در پاره های ۳۷ و ۳۸ و نیز در شاهنامه فردوسی (به نقل از کتاب آثارالباقیه عن القرون الخالیه ابوریحان بیرونی ) از آرش ، پسر دوم کی‏قباد و برادر کی‏کاووس سخن رفته است . وی به عنوان یک اسطوره و قهرمان ملی یاد شده است . بدین صورت که جنگی میان ایران و توران آغاز می‏گردد که سپاه ایران در مازندران محاصره می‏گردد . نبرد میان افراد افراسیاب (شاه توران) و منوچهر پادشاه ایران به نتیجه ای نمی‏رسد . ایران برای تعیین مرز و آشتی ، پشنهاد پرتاب تیری از سپاه ایرانیان به جانب خاور را می‏دهد . قرار اینگونه صورت می‏پذیرد که هرکجا تیر فرود آید مرز ایران و توران خواهد بود .

آرش که بی‏نظیرترین کماندار عصر خود بود به میدان فراخوانده شد . فرشته زمین (اسفندیار مذ ) به آرش گفت تا کمان را بردارد و تیری به جانب خاور پرتاب کند . آرش دانست که پهنای کشور ایران به نیروی بازو و پرش تیر او بسته است و باید تمام توان خود را بکار گیرد . پس برهنه شد و بدن خود را به شاهنشاه و سپاهیان نشان داد و گفت :‌ من تندرستم و نقصی ندارم ، اما می‏دانم که چون تیر از کمان رها کنم ، همه نیرویم با تیر از تنم بیرون خواهد رفت و جانم فدای ایران خواهد شد . آن گاه آرش تیرو کمان را برداشت و بر قله کوه دماوند برآمد و تیر را رها کرد تا در کنار رود جیحون بر درخت گردویی نشست . آنجا را مرز ایران و توران قرار دادند و به یاد آرش و تیرانداختن وی در سال دوجشن برگزار کردند .

یکی جشن تیرگان کوچک (۱۳ تیر) روز تیرانداختن آرش و دیگری (۱۴ تیر) روز به اصابت نشستن تیر . از آن خوانند آرش را کمانگیر که از آمل به مرو انداخت یک تیر تو را زیبـد نه آرش را سواری کــه صدفرسنگ بگذشتی زساری هرودت مورخ مشهور یونانی پیرامون وضعیت نظام تعلیم و آموزش در ایران باستان می‏نویسد : ایرانیان از ۵ سالگی تا ۲۰ سالگی سه چیز را می‏آموختند : سوارکاری ، تیراندازی و راستگویی. در کتاب منتخب رساله قوسیه در کنار آموزش هنر کمانداری ، اوصاف متعلم این علم را بدین صفات به تفصیل نوشته اند :

اول نیک نهاد ، دوم حق شناسی استاد ، سوم حریص نبودن ، چهارم راست گفتار ، پنجم خوش خلق ، ششم جوانمرد ، هفتم گشاده سینه و بخشنده ، هشتم عادل ، نهم قلیل الکسل و کثیر الطاعت ، دهم درازدست و صاحب قناعت ، و به کفران نعمت و بخیل طبیعت و شریر خصلت و کریه طلعت و بدطینت نباشد و نیز تیرانداز باید که همیشه به طهارت باشد و بی ‏طهارت به تیرو کمان و آلات تیراندازی دست نکند.

قبل از کشف فلز، پیکان از سنگ ساخته می شد، قدیمی ترین پیکان را مربوط به هزاره چهارم پیش از میلاد می دانند. از هزاره سوم مس کشف شد و بعد برنز. اما در هزاره اول قبل از میلاد با کشف آهن، از این فلز به عنوان پیکان استفاده می شد. نمونه هایی از پیکانهای قدیمی در موزه ایران باستان و موزه تخت جمشید موجود است.
تیر عبارت از شی ای محکم یا پرعقاب بود که سر آن پیکان آهنی نوک تیز سه پهلویی نصب شده و به ضرب کمان به سوی دشمن یا شکار پرتاب می شد.
کمان عبارت بود از چوب خمیده ای که دو سر آن را به وسیله زه محکم، به یکدیگر می بستند تا به شکل تقریباً نیم دایره درآید.
در نقوش تخت جمشید تیردانهای سربازان پارسی که به پشت بسته می شده و از بسته بالایی آن شکل چند تیرآویزان گردیده است مشاهده می شود.
داریوش در یکی از نوشته های خود در نقش رستم، از اینکه تیرانداز و سوارکار خوبی است به خود می بالد و می نویسد که او هم در حال سواره و هم در وضع پیاده تیرانداز ماهری بوده است.
هووخشتر (۵۸۵ ۶۳۳ ق.م.) پسر قراارتس پادشاه ماد یکی از نوابغ و نوادر روزگار خود محسوب می شد. او می دانست در جنگ آریاییها با آشور، برابری با آشور مستلزم داشتن سپاهیان منظم و کارآمد می باشد. از این رو پیاده نظام را با تیروکمان، شمشیر و نیزه مسلح نمود. به علاوه سواره نظام را با تیروکمان مجهز کرد. سربازان سواره نظام از کودکی عادت کرده بودند که در حال سواری تیراندازی کنند و قادر بودند که دور از تیررس دشمن بایستند و به سپاهیان دشمن تیراندازی نمایند.
او سرانجام با کمک بابلی ها در اَمرداد ۶۱۲ ق.م. کار آشور را ساخت. او کشور بزرگی را فتح کرد که حدود ۱۲۰۰ سال تمام کشورهای آسیای غربی را به ترس و وحشت انداخته بود و بسیاری از اقوام و دولتها را سرنگون و محو ساخته بود. آشور به انتقام خونخواریهای بی حد و حصرش به کلی نیست و نابود شد.
در تاریخ فتوحات کوروش آمده است: «سپاه کوروش، در جنگ مادها هزار کماندار، و ده ها هزار پیاده سبک اسلحه و ده هزار فلاخن دار داشته است.»
گزنفون می نویسد: «کوروش علاوه بر سواره نظام و ارابه ها، شتر سوارانی داشت که روی هر شتر دو کماندار می نشست.»
کنت کورس در مورد تشریفات عظیم داریوش سوم می نویسد:
«گنج شاه را ۶۰۰ قاطر و ۳۰۰ شتر می بردند، و دسته ای از کمانداران مستحفظین آن بودند…»

نقش روی سکه داریک داریوش و سایر پادشاهان هخامنشی، تیرانداز پارسی است در حالی که یک زانوی به زمین زده و کمانی را می کشد. عده ای این نقش را نقش شاه دانسته اند.
مهمترین هنر پارتی ها تیراندازی بوده است و تیراندازان پارتی بی نظیر بوده اند در ارتش اشکانی، پرتاب سنگ و فلاخن هم تمرین می شده، اما هنر ویژه پارتیها تیراندازی با تیروکمان بوده است.
تیر پارتیان کمتر به خطا می رفته است و تیراندزان پارتی ارتش منظم روم را به ستوه آورده بودند. آنها در حالت سواره و پیاده، با سرعت و قدرت بی نظیری تیرهای خود را به سوی دشمن روانه می کردند.
علامت رسمی دولت پارت، تیر بود. این مسئله اهمیت تیراندازی و مقام تیردار را نشان می دهد. مهارت سربازان ساسانی کمتر از سربازان پارتی نبوده، در این عصر هم، تیروکمان به عنوان مهمترین سلاح جنگی و وسیله شکار محسوب می شد.
مشهورترین تیرانداز ایران باستان، آرش بود که از کوه «ایژیو خشونت» به سوی «خوانونت» تیر انداخت. برای هر یک از تمرینات جنگی محل های مخصوصی دایر بوده اند. یکی از این مؤسسات آماج خانه بود، آماج خانه ها تا زمان شاه سلیمان صفوی، به خصوص در اصفهان دایر بوده اند.
صنعت کمانسازی و کمانداری در ایران، از قدیم سابقه داشته و در تاریخ ایران نقش عمده ای ایفا کرده است. پیشرفت کمان سازی در ایران نمونه ای از درک مکانیکی سازندگان آن دارد.
کمانهای دوره ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی از لحاظ شکل ظاهری و مشخصات مکانیکی شبیه به هم بودند و با کمانهای ملل مختلف مثل آشوریها تفاوت زیادی داشت.

پاسخ بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.